İnsanın kendini ve türünü dönüştürme fikri… düşüncenin hem en cazip hem de en riskli alanlarından biri. Huxley’in metni tam olarak bu sınırda duruyor. Bilimin geleceği şekillendirebileceğini söylemesi umut verici olsa da, insanı “tasarlanabilir” bir varlığa indirgeyen ihtimaller tedirgin ediyor. Bu gerilim kitabın her yerine yayılmış durumda.
Okudukça bir yandan insanlığın potansiyeline hayran kalıyorsun, bir yandan da tarihin karanlık sayfalarının bıraktığı uyarılar aklından çıkmıyor. Daha gelişmiş bir toplum hayali kulağa hoş geliyor ama insan üzerinde bu kadar köklü bir müdahalenin nerede duracağı belirsiz. Kitabın çarpıcı tarafı da bence tam olarak bu belirsizlik.
“İyi doğum”, “genetik kalite”, “istenmeyen kalıtım” gibi kavramlar ilk bakışta bilimsel dursa da tarihte neleri meşrulaştırmak için kullanıldığını hatırlayınca insan irkiliyor. Huxley’in bile eugenics’in sonuçlarını gördükten sonra bazı fikirlerinden geri adım atması, bu alanın nasıl tehlikeli kapılar açabileceğini gösteriyor. Bilim güçle birleştiğinde iyi niyet çoğu zaman yetmiyor.
Kitapta beni en çok düşündüren bölümlerden biri, insan davranışını yalnızca biyolojiye indirgeme çabasıydı. Buna karşı çıkan sosyal inşacılık ise kimliğin, ahlakın, değerlerin toplum tarafından şekillendiğini hatırlatıyor. Bu iki yaklaşım arasındaki gerilim, esas soruyu öne çıkarıyor: Bizi biz yapan ne? Genlerimiz mi, yoksa içinde büyüdüğümüz kültür mü?
Din, inanç ve ritüellerle ilgili bölümler de ilginçti. Huxley, kutsal olanın bile evrimsel bir temele sahip olabileceğini söylüyor. Bu fikir bir yanıyla mantıklı geliyor ama her şeyi biyolojiye indirgemek insanı sıkıştırıyor. Yine de ritüellerin neden bu kadar güçlü olduğunu açıklayan kısımlar dikkat çekiciydi.
Sonuç olarak Transhümanizm kolay okunur değil ama insanın geleceği üzerine düşünen herkes için değerli bir metin. Hem parlak ihtimaller sunuyor hem de o ihtimallerin riskli tarafını unutturmuyor. “Bilim gerçekten özgürleştirir mi?”, “İyileştirme ne zaman müdahaleye dönüşür?” gibi sorular kitabı kapattıktan sonra bile zihinde dönmeye devam ediyor.
·
28 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.