Acımakİnceleme
1881 Viyana doğumlu Stefan Zweig, oldukça varlıklı bir ailenin çocuğudur. Yaşadığı Habsburg İmparatorluğu, çağının en renkli ve çok kültürlü dönemlerinden biridir. Çünkü bu imparatorlukta Yahudiler, Hırvatlar, Macarlar, Slovaklar ve Balkan halkları gibi birçok ulustan insanlar bir arada yaşar. Bu çok kültürlü yapı; din, dil ve kimlik zenginliği; ayrıca Zweig’in çok yönlü aile ortamı, onun dünya görüşünü ve yazarlığını derinden etkilemiştir.
Bu nedenle Zweig’in düşünce dünyası, milliyetçi duyguların çok ötesine taşarak evrensel bir insancıllığa dönüşmüştür. O yalnızca Avusturyalı bir yazar değildir; tüm insanlığı kucaklayan bir dile ve bakış açısına sahiptir. Onun için milletten önce “insan olmak” gelir. Eserlerinde insan onuru, vicdanı ve kişiliği her şeyin önündedir. Milliyetçi değildir, ırkçı hiç değildir. “Biz ve onlar” dilini kullanmaz; o yalnızca insanı anlamaya, çözmeye ve insana dair her duygunun özünü yakalamaya çalışır.
Acımak romanı da bu insancıl anlayışın en güçlü örneklerinden biridir. Romanın konusu birçok okuru kolayca ağlatacak kadar hüzünlüdür; ancak Zweig, kötürüm bir genç kızın dramını asla melodrama düşmeden, duygu sömürüsüne kaçmadan anlatır. Okur roman boyunca hem kendini hem de karakterleri sorgular; Zweig adeta insan olmanın resmini çizer.
Romanın kadın kahramanı Edith, yürüyemeyen genç bir kızdır. Annesi ölmüştür; babasıyla birlikte bir villada yaşar. Zengin ve konforlu bir hayatları olsa da Edith’in dünyası sınırlıdır. En yakınında ona arkadaşlık eden kuzeni vardır. Edith, onunla sıkıntılarını ve hayallerini paylaşır.
Aynı bölgede görev yapan Teğmen Anton Hofmiller, gösterişli fakat yüzeysel bir subaydır. Edithlerin davetine katıldığında romanın kader anı yaşanır. Teğmen, dikkatsizliği yüzünden Edith’i dansa davet eder; ancak Edith yürüyemediği için herkesin içinde büyük bir utanç yaşar. Teğmen sonraki gün çiçeklerle özür diler ve sık sık onları ziyaret etmeye başlar. Kendi söylemine göre Edith’e acımaktadır. Fakat aslında buraya gelişlerini belirleyen şey, daha çok kendi eğlencesi ve çıkarıdır.
Edith, teğmenin acıma duygusunu fark ettiğinde ona net bir cevap verir:
“Benim senin acımana ihtiyacım yok.
Sakatlığım için gösterilen dostluk bana vız gelir. " diyerek kesin tavrını koyar.
Çünkü Edith de her insan gibi eşit şartlarda bir arkadaşlık ve sevgi beklemektedir.
Bir insana acımak, onun onurunu farkında olmadan incitmek demektir.
Teğmen Hofmiller ise roman boyunca dengesiz, korkak ve bencil yanlarını göstermeye devam eder. Edith’in gerçek duygularına karşılık veremez; onun aşık olduğu adam olmak yerine, merhamet gösterdiğini sanan aciz birine dönüşür. Oysa insan bazen kendi bencil duygularını bir kenara bırakıp karşısındaki insanın ihtiyaçlarına kulak vermek zorundadır. Bu, insan olmanın temel bir parçasıdır.
Roman ilerledikçe babanın geçmiş sırları, teğmenin vicdanıyla hesaplaşması ve Edith’in giderek artan kırgınlığı ortaya çıkar. Zweig, insanın en karanlık bölgelerini aydınlığa çıkararak okuru yüzleşmeye zorlar.
Salt acımanın kurduğu bir bağ, nereye dayanırsa dayansın, bir gün iki tarafı da nefrete veya yıkıma sürükler. Teğmen Hofmiller’in “merhamet” sandığı şey, aslında kendi korkularını ve zayıflığını gizleme çabasıdır. Edith ise hayatında ilk kez sevdiği bir erkeğe tüm içtenliğiyle bağlanmıştır. Ama acınarak sevilen hiçbir insan gerçekten mutlu olamaz.
Acımak, insan ruhunun gölgelerini ortaya çıkaran sarsıcı bir psikolojik çözümlemedir.
Romanda her duygu, tıpkı suyun üzerinde beliren yağ damlaları gibi, en saf haliyle yüzeye çıkar.
Stefan Zweig, bu romanda acımanın insan üzerindeki görünmez ama yıkıcı gücünü ustalıkla gösterir. Acımak, hem kendimize hem de başkalarına bakışımızı yeniden düşündürten; insan olmanın sınırlarını, zaaflarını, umutlarını ve vicdanını derinden irdeleyen eşsiz bir eserdir. İnsan ruhunun en sessiz çığlıklarını bile duyabilen bu ince anlatı, okurunu hem yaralar hem de iyileştirir.
Stefan Zweig tarafından ustaca yazılan bu eseri okumak her okur'un hakkıdır.
·
506 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Düşüncenin Gücü
Gönderi Sahibi
Evet, Stefan Zweig, insanı sarsan bu dramı gereksiz yere ağırlaştırmadan, büyük bir ustalıkla anlatırken; okura her koşulda karşısındaki insanı eşit bir insan olarak görebilmenin önemini ve gerekliliğini vurgular.