Bahçıvan ve ÖlümHayat ve İnsan
Puan vermedi·208 syf.··
Beğendi
·2025 5. kitabı
·6 günde okudu
·Okunma: 12 Aralık 2025 08:11
2023 Uluslararası Booker Ödülü’nün sahibi Georgi Gospodinov, Bahçıvan ve Ölüm adlı anı-romanında okuru hem kişisel hem de evrensel bir yas yolculuğuna davet ediyor. Daha ilk sayfada “Bu kitabın sonunda başkahraman ölüyor. Hatta ortasında,” diyerek ölümün kaçınılmazlığını açıkça ortaya koyuyor. Bu başkahraman yazarın babasıdır; ancak okudukça anlıyoruz ki o, yalnızca bu kitabın değil, yazarın bütün hayatının da merkezidir.
Kitap, 91 kısa bölümden oluşuyor ve bölümler kronolojik bir sırayı takip etmiyor. Tıpkı insan belleği gibi—anıların çekmeceleri rastgele açılıyor. Bir sayfada çocukluk, bir sonrakinde hastalık… Bu parçalı yapı, okura anlatıcının zihninin gerçek akışını hissettiriyor.
Gospodinov’un en güçlü yanı, acıyı dramatize etmeden, sade ama sarsıcı bir dille anlatması. “Babam bahçıvandı. Şimdi bir bahçe.” cümlesi, kitabın hem metaforik hem duygu yüklü yapısını özetliyor. Gerçekte babasının bahçıvan olmadığını biliriz; fakat “bahçıvan” sözcüğü burada toprağı işleyen, yetiştiren, koruyan, yaşam ve ölüm döngüsüne en çok yaklaşan kişi anlamına gelir. Toprak, roman boyunca hem başlangıcın hem sonun simgesidir.
Bu temalar, özellikle babasını kaybetmiş okurlar için daha da derinden hissedilir. Yazarın kansere karşı kaybettiği babasıyla son günlerini anlatması, benzer bir süreçten geçen herkes için metni daha kişisel ve vurucu kılar. Benim için de öyleydi; babamı Eylül ayında kanserden kaybettim. Kitaptaki şu cümle—“Bugün altında yattığı toprağı işlerdi bir zamanlar.”—babamın bahçeye duyduğu sevgiyi hatırlattı ve kitabı bambaşka bir yerden okumama sebep oldu.
Gospodinov, yasın insanın takvimini bile değiştiren bir süreç olduğunu gösteriyor: Artık zaman “babamdan önce” ve “babamdan sonra” diye ikiye ayrılıyor. Son sayfalarda söylediği “Babam öldü. Ne yapacağımı
·
36 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.