Bu kitaba başladığımda şunu hissettim:
Hızlı, esprili, hafif ama asla yüzeysel değil. İlk sayfalarda Mark Twain resmen göz kırpıyor okura. Adem’in mesafeli, neredeyse huysuz gözlemleriyle Havva’nın meraklı, bağ kurmaya hevesli dili arasındaki karşıtlık çok keyifli. Başlangıçtaki mizah akıyor; düşünmeden gülümsüyorsun.
Adem dünyayı anlamaya, Havva dünyayı sevmeye çalışıyor.
Ve bu çatışma, kitabın en güçlü yanı.
“Bu yeni yaratık her şeye bir ad vermek istiyor.
Bu gereksiz.”
Adem’in Güncesi
İlk başlarda bu karşıtlık beni gerçekten sardı. Çünkü Twain çok net bir şey yapıyor: Kadın ve erkek klişelerini kullanıyor ama onları küçümsemek için değil, insan doğasını açmak için. Havva’nın ayrıntılara olan ilgisi, Adem’in yalnızlığa düşkünlüğü; bunlar karikatür gibi başlıyor ama zamanla ete kemiğe bürünüyor.
Ama sonra…
Kitap ilerledikçe tempo düşüyor.
Aslında düşen tempo değil; sürpriz duygusu.
Bir noktadan sonra şunu fark ettim:
Ne olacağını biliyorum.
Kim nasıl hissedecek, kim nasıl tepki verecek — tahmin edilebilir hale geliyor. Mizah hâlâ var ama ilk baştaki o canlılık yerini daha düz bir anlatıma bırakıyor. Okurken bırakmadım, evet; ama artık sürüklenmiyordum. Daha çok tamamlamak istiyordum.
Bu sıkılma bence kitabın kusuru değil, yapısının sonucu.
Çünkü Twain burada bir olay örgüsü değil, bir fikir anlatıyor. Ve fikirler, bir noktadan sonra tekrar eder.
Yine de kitap kendini sonlarda toparlıyor.
Hatta sessizce yaklaşıp sert vuruyor.
Havva’nın ölümü ve Adem’in mezar başındaki sözleri…
Orada mizah tamamen çekiliyor. Twain gülmeyi bırakıyor ve şunu söylüyor:
“Neredeyse yüz yıl boyunca onunla yaşadım;
şimdi onsuzluk dayanılmaz.”
Bu cümleyle kitap şuna dönüşüyor:
Birlikte yaşamanın değil, birlikte alışmanın hikâyesi.
Başta Adem için Havva bir “gürültü”, bir "rahatsızlık"
Ama finalde anlıyoruz ki:
Insan, ancak biri hayatına yerleştiğinde insan oluyor.
·
41 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.