《 Y A B A N C I 》Edebiyat & Roman
Albert Camus, Yabancı romanıyla kendi felsefesini kurgulamıştır. Nedir yazarın felsefesi? Absürdizm, yani insanın hayat karşısındaki anlam arayışıyla, bu arayışa cevap alamaması karşısındaki uyumsuzluktur. Yazara göre hayattan bir şeyler beklemek ve emek vermek saçmadır, absürddür. Ona göre insan bu durumu kabul ederek, dayatmalara da baş kaldırarak bilinçli, dürüst ve özgür yaşamalıdır. Yazar kitabına Yabancı ismini vererek, baş karakterimiz Meursault’nun toplumun dayatmalarına karşı kayıtsızlığını ve mesafesini simgelemiştir.
Kitap son derece sade bir olay örgüsüne sahiptir. Olaylar Meursault’nun dilinden anlatılır ama karakterimiz sanki kendi duygularına bile yabancıdır. Kurguya, kayıtsızlık ikliminin sardığı bir yabancılık hâkimdir. Buradaki kayıtsızlık bir reddediş gibi görünse de bir idrak yorgunluğu da olabilir diye düşünüyorum. Dostoyevski der ya: "Yemin ederim, her şeyi fazlasıyla anlamak bir hastalıktır..." Aynen bunun gibi, anladığını ama anlaşılmadığını hisseden bazı insanlar, bir süre sonra kayıtsızlık moduna geçerler. Meursault'nun kayıtsızlığı, bir çarkın dişlileri arasına sıkışmış bir kağıt parçası gibidir. Kayıtsız insan acının keskinliğini duyar ama sahiplenmez. Meursault’nun annesinin ölüm acısını sahiplenmediği gibi. Böyle insanlar için güneşin doğuşu mucize değil, sadece bir gök olayıdır. Birinin vedası bir boşluk, birinin gelmesi ise orada olan bir fazlalıktır. Yani buradaki kayıtsızlık, sessiz, yankısız bir oluş gibidir. Meursault, kendisiyle ilgili olan tüm olaylara, sanki pencere ardından bakar gibi davranır.
Yazar, betimlemelerini yazarken kayıtsızlığı satır aralarına dağıtır. İşlenen cinayet bir husumet dolayısıyla değil; güneşin rahatsızlık vermesi sebebiyledir. Cinayet de güneş de burada bir metafordur. Güneşin göz kamaştırması ve sıcaklık sebebiyle işlenen cinayet, aslında toplumsal baskının bunaltıcı etkisini temsil eder.Aslında Meursault, bu baskıdan kurtulmak için duygularını öldürür ve kayıtsızlık moduna geçer. Mahkemede de cinayet dolayısıyla değil, duygusuzluğu dolayısıyla yargılanır. Yazar, Meursault karakteriyle insanın özgürlüğünü simgeler.
Özgürlük uçsuz bucaksız bir okyanus ise kıyılar bu okyanusun sınırlarıdır. Kıyı olmazsa okyanus bir anlam ifade etmez. Sınırın olmadığı yerde yön de yoktur. İnsandaki özgürlük de böyledir. Özgürlük belli sınırlarla güzeldir. Yani Meursault’nun kayıtsızlığı tam bir özgürlük değildir. Özgür insan toplumun zorlamalarına karşı dururken, bir yandan da sürekli değişen bir oluş hâlindedir. Meursault ise istemediği durumlarda dik durabilirken, diğer durumlar için fark etmez diye düşünür. Yani istemediği durumlar haricinde savrulan bir yaprak gibi davranır. Yazar _'fark etmez'_ kalıbını da özgürlük olarak tanımlamış ama psikoloji bunu özgürlük olarak kabul etmez.
Diğer taraftan da kitap, toplumun bazı durumlarda haddini aşmasını konu edinir. Toplum bazen, bireyi kendi çerçevesine uydurmak için keser ve kırpar. Hâlbuki o çerçeve her zaman doğru değildir. Elâlem putu dediğimiz toplum, her hayale, her düşünceye hizaya sokulması gereken bir kusur olarak bakar lakin bu, bireyin kendi rengini kaybetmesine sebep olur. Hâlbuki hayat, farklı renklerin dağılımıyla rengârenk olur ve güzelleşir. Meursault karakteri, toplum çerçevesinin dışına çıkarak kendi rengini yaşama özgürlüğünü gösterir.
Velhasılkelam yazar, Meursault karakteriyle toplumsal maskelerin reddini, ânda kalmanın güzelliğini, yalansız bir hayatın özgürlüğünü anlatmıştır. Buraya kadar güzel lakin, hayatın anlamsızlığı ve ona kayıtsızlığı da özgürlüğe dahil etmiştir. Ahirete inananlar için anlamsız bir hayat yoktur. Bu dünyada yaptığımız zerre iyilik de kötülük de, Zilzal suresinde bahsedildiği gibi karşımıza çıkacaktır. Bu yüzden yazarın bahsettiği anlamsız bir hayatın kayıtsızlığına katılmıyorum.
Yazarın basit ve anlaşılır cümlelerinin ardında derin felsefe var. Derin felsefe seviyorsanız ve buraya kadar anlattıklarım ilginizi çektiyse kitaba şans verebilirsiniz.
Keyifli okumalar dilerim
··
1 +1'leme
·2.852 Gösterim
7 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Gerçekten çok keyifli ve içten bir inceleme olmuş Fatma Hocam. ☺️
Kitabı yalnızca özetlemekle kalmayıp, kendi bakış açınızı ve itirazlarınızı da incelemeye dahil etmeniz yazıyı çok canlı kılmış. Meursault’nun kayıtsızlığını “idrak yorgunluğu” üzerinden okumanız ve Dostoyevski göndermesi özellikle çok yerindeydi, okurken sık sık durup düşünmeye sevk ediyor insanı. Katıldığınız yerler kadar katılmadığınız noktaları da sakince ve saygıyla ifade etmeniz, incelemeye ayrı bir derinlik katmış. İnancı merkeze alarak yaptığınız değerlendirme de metni tek sesli olmaktan çıkarıp sahici bir tartışma alanı açmış. Belli ki kitabı sadece okuyan değil, onunla konuşan bir okuma olmuş.
Kaleminize, emeğinize sağlık. Böyle yazılar insanı kitaba yeniden dönmeye, hatta ilk kez okumaya heveslendiriyor. Keyifle okudum, nice güzel paylaşımlara. 🙏☺️
єѕяα ོ hanımcım ben hayran oluyorum kalbinize ve kaleminize🤌🏻💕, dimağınıza yüreğinize sağlık, var olasınız ve maşaallah 🫠👑💐, her şey hayırla ve gönlünüzce olsun inşaallah her daim, hayırlı kandiller dilerim, dualarda buluşmak dileğiyle 🥰🎈⚘️
Bu kitap, yazarın okumayı düşündüğüm ilk eseriydi. İncelemesini okuyunca kitaba ısındığım nadir kalemlerdensin cidden ✨👌🏻Kitabı okumak kadar keyif ve istifade veriyor. Özellikle önemli kısımları yakalayabilmek adına merak uyandırıyor 🧐 Kayıtsızlığı idrak yorgunluğu ile yorumlaman çok dikkat çekici 🧐 Camus eserleri sanki üzerine konuşulası konuları baya veriyor ✨👌🏻 Emeğine, kalemine sağlık gülüm.. Şahane! Yazara yaklaştım baya.. 😇🥳 
Tersi ve Yüzü kitabının incelemesini görmüştüm ve listeme ekledim. Okursan onu da değerlendirmeni bekliyor olucam inşaAllah.. 🥳✨
Tersi ve Yüzü kitabının incelemesini görmüştüm ve listeme ekledim. Okursan onu da değerlendirmeni bekliyor olucam inşaAllah.. 🥳✨
Hatice ℘ ֶָ֢⋆ oyy vurucu ifadeler 👌🏻,ama şefkatle sarmalanan 👌🏻
Hatice'm sağ olasın ne güzel yazdın "bıkkınlığa aşina", "anlaşılmamakta buluşursak anlaşmak", "yorgunluğun soluklanması" ....enfessss🤌🏻👑🥳
Bunların üzerine düşüneceğim biraz ♥️⚘️🥰
Bir gün bir tiyatro eserinde buluşalım inşaallah seninle, nice oldu beraber okumadık, ben de çok severim 😍⚘️
Rica ederim, ne mutlu bana,ışığın daim olsun🥳👑🤲🏻♥️
Huzurlu günler, istifadeli okumalar gülüm,varlığın hep ruhuma çiçek 🥰♥️, çokça şükür ve iyi ki 🫂💙🧿😇
“ her şeyi fazlasıyla anlamak bir hastalıktır” sevgi saygı ve değer vermek buna dahildir ✨
İnceleme yazısı kendisi gibi güzel ablam 🫠🎠bu kitabı okumuştum ama senin de değerli yorumunla daha anlamlı geldi gözüme …
@nrmn97 yaa bugün eridim ben 🫠benden de kocaman, rengârenk kalpler🫠❤️🤎🩷🩵💜🧡💙💛💚, şükür sebebisin valla 🥰⚘️
Kesinlikle aramızda merak etme 😍⚘️🤭🥳, ben de bütün alıntılarını mutlaka okuyorum🥳♥️
Merhaba
İncelemede yazdıklarım ilginizi çektiyse tavsiye ederim, basit cümlelere derin anlamlar katıyor yazar 😇
İstifadeli olması dileğiyle 🙏🏻🦋
Kitapta en çok ‘karakterin kendi duygularına bile yabancı’ oluşu etkilemişti beni. Kayıtsızlığın her satıra sindiği bir kitap… kitabı çok beğenmiştim ama incelemeyi daha çok beğendim caaanım abla hocam daim olsun kaleminiz💐
Kevser yaa, çok teşekkür ederim kadirşinas kardeşim benim 🫠♥️⚘️
Âminnn inşaallah Rabbim hep birlikte olsun 🤲🏻🌷🎀🩷
Mutenâ kalbiniz dert görmesin 🥰♥️⚘️🤗Reklam
