Şakir Paşa Ailesi, Osmanlı’nın son döneminde geçen; dışarıdan bakıldığında kültürlü ve saygın, içeriden bakıldığında ise otorite, suskunluk ve bastırılmış duygularla şekillenen bir aileyi anlatıyor. Ailenin merkezindeki Şakir Paşa, sevgiyi mesafeyle, disiplini şefkatin önüne koyan bir baba figürüdür. Bu sert düzen içinde çocuklar erken büyür, kadınlar görünmezleşir ve herkes uyum sağlayarak hayatta kalmaya çalışır. Hikâye, bir ailenin nasıl travmayı miras bıraktığını ve suskunluğun nesiller boyu nasıl aktarıldığını gözler önüne seriyor.
Bu kitabı okurken şunu fark ettim, bazı sayfalar ilerlemez, üstüne gelir. Şakir Paşa Ailesi benim için tam olarak öyle bir kitaptı. Olayları takip etmedim; duyguların içinde yürüdüm. Ve çoğu yerde durup nefes almak istedim.
Bu bir aile hikâyesi gibi başlıyor ama kısa sürede insanın kendi ailesine, kendi çocukluğuna, kendi suskunluklarına dokunuyor. Çünkü burada anlatılan şey; kimin ne yaptığı değil, kimin neyi söyleyemediği. Ve bu söylenemeyenler, nesilden nesile en sadık miras olarak devrediliyor.
Şakir Paşa’yı okurken öfke duymadım. Daha kötüsü oldu, onu anladım. İşte bu çok rahatsız edici. Çünkü otoritenin nasıl kötü niyetle değil, eksik sevgiyle kurulduğunu görüyorsun. Sevmeyi bilmeyen birinin, düzen kurarak ayakta kalmaya çalışmasını… Bu da insanın içini acıtıyor.
Kitaptaki çocuklar bana şunu düşündürdü: Bazı insanlar çocukken büyür. Çünkü çocuk olmaya izin verilmez onlara. Bu ailede sevgi, bir hak değil; performans ödülü gibi. Başarılıysan varsın, güçlüysen görünürsün. Kırılırsan, sessizce toparlanman beklenir.
Kadın karakterleri okurken içimde garip bir sıkışma oldu. Çünkü onlar ne isyan edebiliyor ne de gerçekten kabullenebiliyor. Arada bir yerde, yavaş yavaş siliniyorlar. Kimse fark etmiyor. Belki de en acı tarafı bu: Yok oluşun sessiz olması.
Kitabın dili bağırmıyor, süslenmiyor. Ama tam da bu yüzden vuruyor. Cümleler tokat atmıyor; omzuna dokunup “bunu sen de yaşadın” diyor. Okurken sık sık şunu düşündüm: Bu insanlar geçmişte yaşamış olabilir ama hissettikleri şeyler hâlâ çok güncel.
Kitabı bitirdiğimde içimde net bir duygu kalmadı; bir huzur da, bir öfke de… Sadece şu cümle dolandı durdu kafamda, bazı aileler insanı korumaz, biçimlendirir. Ve insan, hayatı boyunca o biçimden kurtulmaya çalışır.
Şakir Paşa’nın evinde sevgi vardır ama dokunmaz, şefkat vardır ama konuşmaz; her şey yerli yerindedir, sadece insan eksiktir. Çocuklar erken büyür, çünkü zayıflık bu evde kusur sayılır; kadınlar susarak var olur, susa susa silinir. Kimse bağırmaz ama herkes kırılmıştır. Travma burada gürültülü değil, terbiyelidir; “senin iyiliğin için” diye yerleşir insanın içine. Kitabı bitirdiğinde bir huzur gelmez, sadece şu kalır: Bazı ailelerden çıkılmaz, sağ kalınır. Ve insan, hayatı boyunca o evden geç çıkmış biri gibi yaşar.
Şakir Paşa Ailesi benim için etkileyici olduğu kadar tanıdıktı. Belki de en sarsıcı kitaplar, başkalarını anlatıyor gibi yapıp en çok bizi ifşa edenlerdir.
·
272 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.