Popüler Bilim
Domingo Yayınevi'nin popüler bilim kitaplarını çevirmesinin kıymetli bir iş olduğunu belirterek başlamak isterim ve bunu olabildikçe geniş bir spektrumda yapabilmeleri de eminim ki talebeyi memnun ediyordur.
Bu kitap ise son dönemde çok popüler bir kavram olan "Mikrobiyota"yı işliyor. 17. yüzyılın ortalarında Robert Hooke ve Antoni van Leeuwenhoek'un optik alandaki çalışmaları ile varlığı az çok bilinen "göze gelmez" canlılar dünyasına ilk defa erişim sağlanmış ve bu dünyayı tanımaya başlamışızdır.
Erişim demek; aynı zamanda fonksiyonel anlam dünyasında bu mikroplar için "ne işe yarıyorlar ? " sorusuna da cevap arama imkanını sağlamıştır (çünkü insan kendisi ile olan ilişkisinden ibaret sanar; diğer mevcudatı da). Aslında farklı fonksiyonel özellikleri olsa da mikroplar simbiyotik olarak kategorilendirilirler. Daha sonra başlar onları vasıflandırmak: Simbiyotikler ( parazitler, mutualistler, konakçılar)
Ed Yong'da konunun uzmanı olmadığı için açıkçası bundan sonrasında yaptığı şey bize bir şeyler göstermek olmuştur. O da dışarı da biz de dışarıda kaldık yani... Pek çok mikrobun, vakanın, araştırmacının adı hızlı hızlı geçer kitapta. Böyle olunca da aslında ipin ucunu tutmak kolay olmaz hariçten okuyucu için (Ed Yong'un da manipülatif ve spekülasyon içeren yaklaşımlarından da sıyrılarak okuyabilmek lazımdır; arada onu da ifade edeyim). Kavramlaştırmak yerine bazı vakalara şahit olup kapasitemizce "vayy be" diyebiliriz sadece.
Aşağıda sayısız vakayı özetlemeye çalışabilirim; lakin "hafıza-ı beşer nisyan ile mahlüldür" noktasından hareketle bu kayıt emeği abes geliyor. Bir kaç noktaya sadece işaret edelim:
-Bakteri dünyasının fantastik kavramı "konjugasyon"; (ilk öğrendiğim andan itibaren her aklıma geldiğinde heyecanlanırım)
-Hawaii kısa kuyruklu mürekkep balığı (Euprymna scolopes), florasans yayan Vibrio fischeri (bakterisi)
-Dang Hummasıyla Mücadelede için Wolbachia Yöntemi
-Fekal Mikrobiyota Transplantasyonu (FMT) veya kaka nakli
-Prebiyotikler biraz da şovlar; çünkü mikrobiyota kompleksitesi bir etkeni değiştirmek ile kolayca manipüle edilemez ya da bu manipülasyon kontrol edilemez
-Normal doğumda vajinal çıkışı sırasında yavrucuk mikrobiyota taşır; bu da bağışıklık sistemi erişkinliği için kıymetlidir
-Düzensiz ve gereksiz antibiyotik kullanım zararları
-Ed Yong'un abartılmış endosimbiyoz satırları
·
82 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.