Yazar:
Ed Yong
Çevirmen:
Şiirsel Taş
Tahmini Okuma Süresi:
11 sa. 34 dk.
Sayfa Sayısı:
408
Basım Tarihi:
Mart 2025
İlk Yayın Tarihi:
Ağustos 2016
Yayınevi:
Domingo Yayınevi
Orijinal Adı:
I Contain Multitudes: The Microbes Within Us and a Grander View of Life
Orijinal Dil:
İngilizce
ISBN:
9786051980386
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
İçimizdeki Efsunlu Dünya: MİKROBİYOTABiyoloji
Başlangıçta ziyadesiyle bakteri ismi görmekten mikrobiyoloji dersi tatsızlığında bir kitap olduğunu düşünsem de okumaya devam ettiğimde açıldığımı ve dersten çıkıp keşif yapmaya başlamamla tadından yenmez bir kitap haline geldiğini söyleyebilirim. Her birimizin içinde yer kaplayan, varlığı belki de düşüncelerimiz kapsamında olmayan canlı grubundan bahsetmek istiyorum. İçimizdeki efsunlu dünya, evet o kavramın ismi:MİKROBİYOTA. Her birinin farklı görev ve sorumlulukları olan her birimizde parmak izimizvari muhtelif yapılarda görülen bir mikrop topluluğu. Iyyy mikrop mu dediğinizi ve yüzünüzü ekşittiğinizi görür gibiyim. Mesele mühim toplanalım...
Annelerimizin çocukluğumuzda bizi korumaya çalıştığı ve belki de o zamandan beri beyinlerimize pis, kötü algısıyla yerleşen mikroplardan bahsediyorum. Kötü haber kandırılmışız. Her ne kadar enfeksiyon- bulaşıcı hastalıkların temel kökeni mikroplar olsa da esasında kötü yönleri burada bitiyor. Ya onlar olmasaydı gibi bir soru yöneltecek olursanız cevabı muhtemelen hayatın olmayacağıdır. Mikroplar yaşam için elzemdir.
Kitapta canlılardaki bakteri türlerini teker teker keşfe çıktım, mercan rezifleri, kreozon çalısı, koala, ibibik kuşunun (beraberinde şu an adını zikretmediğim çeşitli bitki ve hayvan türleri) kendilerini korumak için nasıl mekanizmalar geliştirdiğinin keşfiydi bu. Bu keşif bir bebeğin anne rahminden çıktığı andan itibaren şekillenmeye başlayan ardından mucizevi besin anne sütüyle bağışıklık kazanan mikrobiyotasının keşfiydi. Bitki köklerindeki azot bağlayıcı bakterilerin, ineğin midesinde otları sindirmeye yarayan bakterilerin, okyanuslarda yaşayan, oksijen kaynağımız olan bakterilerin ve daha nicelerinin keşfiydi.
Canlıların denge içerisindeki simbiyotik yaşamı, mikroorganizmaların evrimi, hastalıklar
Mikrobiyota·400 syf.·Sağlık
10/10
2017 1. kitabı
“Mikrobiyota” neleri anlatıyor?
Bilimin mikroorganizma alemini keşfi Leeuwenhoek’un mikroskobu keşfetmesine dayanır. Nasıl yaptığı bugün bile anlaşılamayan mercek sistemleriyle aslında her yerde bulunan bu canlıları “mikroskopla görülebilen” anlamına gelen “mikrop” olarak tanımlar. Sonrası daha çok Pasteur’e atfedilir, enfeksiyon hastalıkları kavramı doğar, antibiyotikler bulunur, gözle görülemeyen bu canlılar son bir kaç yıla kadar düşman olarak algılanmaya başlar. Bu bir yandan hijyen ve sterilizasyonu, ama beri yandan da otizm, kolit, romatizma gibi hastalıkları beraberinde getirir. Çünkü insanın temizlendikçe kronik olarak hastalanması ile, mercan resiflerinin mikroorganizma örtüsünün bozulması sonucu sararıp solması birbirinden farklı değildir. Mikroorganizmalar içimizde, üzerimizde, etrafımızda yaşayan “çokluklardır”, onlar yaşamı sürdürülebilir kılar. Kimi zaman bir canlının biçimini, kimi zaman cinsiyetini, ama ne olursa olsun sağlığını bu mikroplar kazandırır.
Mikroplar yaşamın Azrail'i değil, bekçisi.Bilim
"Van Leewuenhoek'un el yapımı muhteşem mikroskoplarıyla bir avuç suya bakmaya ve var olduğunu hiç kimsenin bilmediği bir dünyanın kapılarını açmaya yönlendiren şey, doğa ve doğadaki yerimiz hakkında daha fazlasını bilmeye karşı duyduğu bastırılamayan, doymak bilmez arzuydu. Aynı arzu - keşif ruhu - bugün de bir o kadar canlı."
Kitapta mikroplara ve özellikle bakterilere karşı insanlığın tutumun tarih içindeki süreci, ilk mikroskoplardan tutun kullandığımız birçok ilaca kadar süregelen heyecan dolu denemeler ve yazarın bizzat bulunduğu etkileyici olaylar anlatılıyor.
Gözlemledikleri hastalıkların çoğunu bakterilerle ilişkilendiren meraklı bilim insanlarının maceraları ve ulaştıkları çarpıcı sonuçlar ve birbirinden sürükleyici hikayeler konu bütünlüğünü bozmadan bölümlere sığdırılmış.
Özellikle kitabı okurken fareler üzerinde yapılan kimi çalışmaların zorluklarına ve ulaşılan sonuçlara şaşırmamak elde degil.
Kitabı okuduktan sonra kendinize bakteriler alanında birçok şey kattığınızı fark edeceksiniz. Ayrıca kitap dopdolu bir kaynakçaya sahip, titiz bir çalışmanın ürünü olduğunu okumaya başlar başlamaz anlayacaksınız.
Bilime, biyolojiye ve özellikle popülerleşen "Mikrobiyota" kavramına ilgi duyan herkesin keyifle okuyabileceği bir başucu kitabı, düşünmeden alabilirsiniz.
Örnek sayfaları incelemek için:
domingo.com.tr/products/mikrob...
İnsanda doğumdan itibaren bağışıklık sisteminin yapilandirilmasindan ve gelişmesinden,
mürekkep balığının ışıldamasindan bakteriler ve fajlar sorumludur.
Bağırsakta bulunan simbiyozlarin yokluğu şizofren ve otizme sebep olabilirken , bağırsak epitellerini ekarte etmesi vücutta ciddi inflamasyonlara sebep olur.
Helicobakter pylori mikrobu mide ülserinden hatta kanserinden sorumlu bir canlı iken, aynı zamanda gırtlak kanserini önleyen bir simbiyozdur.
Doğada bu küçük canlılarla ortaklığımız ülkelerin çıkar çatışmasına benzer.Dost ya da düşman bakteri yoktur.Çikar ortaklığı vardır ve bu ortaklık ince bir çizgiyle korunur.
Bu tarz kitap okumayı sevenler ya da daha önce okuyanlar için gayet güzel bir çalışma.Fakat tek solukta okunacak ya da hızlı okumaya heba edilecek bir kitap değil. Okurken kavramları araştırmanız gerekebilir.
İyi okumalar.
New York Times Guardian'ın Yılın En İyi Kitabı seçtiği;
Yaşadığımız dünyaya farklı bir gözle bakmayı ve içimizdeki çoklukları farketmemizi sağlayacak harika bir eser.
350 yıllık geçmişine rağmen mikrobiyom kavramı ve bakteriler ihmal edilmiş, fakat yeni çalışmalar büyük bir merak ve hayranlık uyandırıyor.
Her Hayvan Ayaklı Bir EkosistemdirBilim
• • • Kitabı okuduktan sonra, en ufak egonuz kalmıyor. Çünkü bunu hakedenin mikroplarımız olduğunu anlıyorsunuz. Onlar olmadan koskoca bir hiçiz. Fakat onlar bizsiz de yaşabilir. Her nasıl bizsiz 2.5 milyar yıl yaşayabilmişlerse, yine aynı şekilde yaşayabilirler.
—> Ed Yong, basit bir anlatımla herkesin anlayabileceği bir şekilde Mikropların dünyasını anlatmış. Sade ve espirili bir akışı olan Mikrobiyotik kitabı, sizi, oturduğunuz koltuktan farklı diyarlara götürecek. Gerektiğinde denizlerin derinliklerine ineceksiniz, gerektiğinde de gökyüzüne uçacaksınız. Fakat unutmamalısınız ki, aradığınız şey çok da uzakta değil. Onu aramak için kullandığınız zihninizin içinde, harcayacağınız enerjiyi üreten sistemde... Kısaca, sizi oluşturan her ne varsa ordalar.
—>İnsan vücudu Samanyolu galaksisi gibi. Gezegenler organlarımız, onların üstünde yaşayan canlılar da hücrelerimiz, sinirlerimiz. Fakat bu galaksinin düzgün işlemesi için belli kurallara ihtiyaç vardır, buradaki kurallar da mikroplarımız oluyor. Kuralları koyan da işleten de mikroplar. Sinirliysek de, mutluysak da, üzgünsek de bunların en büyük sorumlusu mikroplarımızdır. Eyleme geçerken, hangi mikroplarımızın aktif olduğuna dikkat etmek gerekir diye düşünüyorum, sonuçta karar merkezi onlar :)
————————————————————————————————
SPOİLER İÇEREBİLİR!
—> Kitabı okurken çoğu zaman yükseliyorsunuz. Yazarın anlatım tarzı çoğu zaman okuru ters köşe yapabiliyor. Mesela ‘Akkermansia Muciniphila’ adlı bir mikrop bulunuyor ve bu mikrop, denekler üzerinde obeziteyi durduran hatta tersine çeviren sonuçlar ortaya koyuyor. Fakat ilerleyen yıllarda bunun yanında artı etkenlerin de olduğu açıklanıyor. Ama yazarımız genelde iyi haberi verip sonra hevesimizi kursağamızda bırakıyor :)
—> Kitabı bitirdiğinizde mutlaka en az bir tane favori
Bir hocamın tavsiyesi üzerine aldığım bu kitap bana birçok şey kattı.Mikroplara olan bakış açınızı değiştirecek ve ufkunuzu açacak bir kitaptır. Bazı yerlerde vay be bunu da yapmışlar mı dedim. Biyolojik terimlere hakim olmayanlar kitabı okurken zorlanabilir ama biyolojiyi seven kişilerin favori kitaplarından olucaktır. Böyle bilimsel kitapların daha çok okunması dileğiyle,iyi okumalar.
9/10
2019 40. kitabı
BİR SEN VAR SENDE, SENDEN İÇERİ, SENİ SEN YAPAN...
Öncelikle yolculuk uzun sürdü. Sıkıcı mıydı? Bazen sıkıldım, yalan yok. Sürekli bir bilgi bombardımanına tutulmak her zaman ilgi çekici gelmeyebilir. Ben de bu durumdan muzdarip oldum. Bazen aynı şeyleri tekrar tekrar okuyormuşum hissine kapıldım, bazen de aynı şeyleri gerçekten de tekrar tekrar okudum. Bu nedenle de bu muhteşem kitabın muhteşem puanını biraz kırmak durumunda kaldım. 2017 Wellcome Kitap Ödülü finalisti bu kitap. Birinciyi merak ediyorsanız işte burada: wellcomebookprize.org/past-prizes/2017
Bu kitapla aynı yayınevinden, Yaşayanı Onarmak adıyla yayınlanmış. Diğer kitabı okumadım, diğer adayları da okumadım ama bazen okurken öyle bir ruh haline büründüm ki, "ulan şu kitap dururken birinciliği nasıl olur da başka kitaba verirsiniz?" demekten kendimi alamadım.
Kapaktan, bazı okuyucuları irrite edecek bir detayla başlayalım: New York Times Bestseller. Biliyorum, bazı bestseller'lar reklam becerisiyle, başarılı tanıtımlarla ya da ünlü yazarların, yayıncıların, gazetelerin köpürtmeleriyle bir yerlere gelen kitaplardan oluşmakta ama bu durum, bilimle alakalı kitaplarda biraz daha geri planda kalıyor diye düşünüyorum. Kurgu kitaplarda yine işkillenmeye devam edebilirsiniz, hak veririm. Kapak resmi ise, işin iç yüzüne dair hafiften bir fragman sunmakta. İnsan bedeni ve her yeri siyah noktalarla bezeli. Yoksa bu insan evladı, her yerini saran bir hastalıkla mı pençeleşmekte? Hayır hayır. Sakin olalım. Kitap, mikrobiyotamızdan, bizi yataklara düşüren, organlarımızı veya uzuvlarımızı yitirmemize sebebiyet veren, hatta bizi öldüren mikroplardan ziyade, bizi biz yapan mikroplardan bahsetmekte. Ve böylece kafamızdaki mikrop algısını da yerle yeksan etmekte. "Devrim niteliğinde bir kitap" deyimi kullanılacak
"Micropia'ya Hoşgeldiniz..."Bilim
"Mikroplar kötüdür" algısının yanlışlığından da öte "İyi mikrop, kötü mikrop" algısı da yanlıştır.
Mikroplar hayatın başlamasına yardımcı olan ve o zamandan sonra sürekli canlı etkileşimlerinin
hemen hemen hepsinin içinde olan her faydalı ya da zararlı etkileşimde olan canlılardır.
Örneğin "Midede yaşayan Helicobacter pylori ülsere ve mide kanserine neden olurken yemek borusu kanserine karşı koruyucu etki gösterir." Sonuç olarak bir mikrop direkt bir canlı için de zararlı olarak nitelendirilemez. Hatta zararlı olma durumu organdan organa bile değişebilir.
Mikroplar zararlıdır deriz ama mikroplar aslında vücut için o kadar gereklidir ki en basitinden iltihap süreci: Bu süreçte bazı mikroplar bağışıklık hücrelerini uyarırken diğerleri de iltihap önleyici hücreleri uyarır. Bu dengeyle birlikte tehlikelere aşırı değil normal bir tepki vermiş oluruz.
Bağırsak bakterileri... Onların varlığı ve gerekliliği bambaşka bir mevzu.. Ordaki bakterilerin varlığı ve mikrobiyomun değişimi karakter değişimine kadar varan etkilere neden olabiliyor. "Dışkınız küçükse, hastaneleriniz büyüktür." Bağırsaklarımızı ne kadar lifli besinlerle beslersek ordaki bakterileri o kadar iyi beslemiş oluruz, bu da normal mikrobiyomu korumamızda önemlidir. Lif oranı azaldıkça bakterilerimizi açlıktan öldürürüz ve mikrobiyom inanılmaz bir şekilde değişebilir.
Anne sütünün içerdiği İSO (insan sütü olisakkariti) bambaşka bir mucize, bunu bebekler sindiremez. O halde neden sütün içeriğinde bulunur? Bebeğin bağırsak hücrelerindeki mikropları besler, aynı zamanda mikrop da bebeği besler. İSO'lar ayrıca ateşi bebeğin üzerinden kendi üzerine çeken sahte hedef gibi davranır. Hatta HIV'in bile yolunu tıkayabilir, işte bu sebeple virüslü sütü içmelerine rağmen bazı bebekler enfekte olmazlar.
Bakterilerin bizler
Seni öldürmeyen şey güçlendirir. Bir devrim niteliğinde kitap. Aslında mikropların hayatımızda ne kadar önemli rol oynadığını bu kitapla anlıyorsun.Zararlı mikroplar olduğu gibi insan sağlığı, hayvan sağlığı açısındanda vazgeçilmez olan mikroplar vardır. Simbiyoz olarak midemizde yer edinmiş olan mikroplarımız yediğimiz yiyeceklerimizi sindirmede görev alan insan metabolizması için çok önemli mikroplardır.
Reklam
