Freud, Espriler ve Bilinçdışı kitabında bize şunu gösterir:
Gülmek, basit bir refleks değil; bilinçdışının açılan küçük bir penceresidir. Espriler hem bastırdıklarımızı özgür bırakır hem de toplumsal ilişkilerde “güvenli alan” yaratır.
Freud’a göre bir insanın nasıl güldüğü, neye güldüğü ve ne zaman güldüğü aslında ruhsal enerjisinin boşalma biçimidir. Kelime oyunları ise bilinçdışının en sevdiği OYUN PARKIdır; çünkü anlam kaydırmalarını sever, dolaylı konuşmayı sever.
Peki bunu Karadeniz insanının mizacı üzerinde düşünürsek ne olur?
Bildiğiniz gibi Karadeniz mizahı diye bir şey var peki ama bu nasıl oluyor?
Kendi gözlemlerimle çıkardığım sonuç şu ki:
Kelime oyunlarının çok olması, Freud’un tanımıyla “engellenmiş enerjinin zekâ üzerinden boşalması”dır.
Zor yaşam koşulları, mizahı hayatta kalma stratejisine dönüştürüyor.
Bir yandan sert bir doğa, bir yandan hareketli bir sosyal yaşam…
Sonuç: hem esprili hem keskin hem de pratik akıllı bir mizah.
Bu mizahın en ilginç tarafı ise şudur:
Hem laf sokar, hem güldürür, hem kızdırır. Ama kendisine yapıldığında inanılmaz alıngandır!
Peki alınganlık nereden geliyor?
Yine tahmin ettiğim kadarıyla,
Hayat şartları sert.
İnsan ilişkileri aslında önemli ve onay, saygı, “sözün karşılığı” onlar için çok kıymetli.
Freud buna “benlik değerinin savunulması” der.
Yani bir Karadenizlinin alınganlığı çoğu zaman kırılganlıktan değil,
“Ben seni ciddiye alıyorum, sen de beni al” beklentisinden geliyor.
Hem gurur yüksek, hem sözün değeri büyük, hem humor hızlı…
Bu da hem şakacılığı hem de ani alınmaları beraber getiriyor sanırım.
Kısacası
Freud der ki:
“Espriyi anlamak, bir toplumun ruhuna dokunmaktır.”
Karadeniz insanının esprileri sadece güldürmez;
yaşam mücadelesinin zekâya dönüşmüş hâlidir.
Gülmesi özgürlüktür, laf sokması savunmadır, alınganlığı kimliğini korumadır.
Evet onlarla yaşamak soğuk denize girmek gibidir. Önceleri zorlanıyorsunuz ama sonra alışıyorsunuz ve su çok güzel (alınabilirler azıcık övelim )
Sevgiler...
·
36 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.