Arada kaldığım ama kendimi şaşırttığım kitaplardanİnceleme
BİR KURTTAN BİR AHLAK ÖĞRETİSİNE...
Kabul edelim ki (büyük çoğunluk diye düşünerekten:) Martin Eden'den başkası bu yazarı sürmedi. Vahşetin Çağrısında 'da çok yorumlar okudum. Hatta bu yazara her başlayacağım zaman -özellikle- ön hazırlık yaparım ki biraz daha ısınırım belki veyahutta bu eseri şaşırtır diye. Ammaaa elde var sıfır kendisinin bazı roman alıntılarını beğensem de Martin gibi hiçbiri olmuyor hissettirmiyor. Ya da duygu duyarlılığım gelişmemiş başka kitaplarına diye bir düşüncede bulunuyorum. Evet olur ya hani bazı kitaplara bazı okurlar yetişemez onların da dili başka okurlardadır, benimki de o hesap oldu. Martin'e gittiğince gitmişken diğer romanlarına üç maymunu oynuyor simyam. Kabul etmiyor oradaki hissi ve sayfanın vitaminlerini. Biliyorum bunu böyle yaşayanlar illaki vardır tek değilim. Aynı şekilde Edgar Allen Poe'da da. (POE: ben ne alaka:)
Bu arada biraz düşüncemi aşikar etmekle başlamak istedim çünkü bazen bi inceleme yazarken sadece bir kitabı, karakterleri, olayı, hissettirdiğin değil. Okur kendisini de inceler, inceleme fırsatı bulmuştur. Nitekim bu da bir nevi okur simyası incelemesi sayılır. Bizde okunan ne kadar geçmiş neyi geçmiş neresini yadigar bırakmış diye.
Söz konusu romana gelecek olursam da Beyaz Diş, bir hayvanın insanlarla etkileşimi başladıktan sonra onu nasıl bir gelişime soktuğunu gösterir. Kurduğu bağlarla hayvandan insana ya da insandan hayvana geçebilecek bir ahlak bir duygu bir hassasiyet var mıdır izlenir.
Beyaz Diş ’in kötü niyetli sahiplerle yaşadığı dönemlerde, insan hayvana üstünlük kurmaya çalışan, baskıcı bir figür olarak rol alır. Zaten hep böyle değil miydi. Günümüzde bile bir dünyaya sığdıramayan insanlar... Bu ortamda Beyaz Diş, olaylar süresince saldırgan, sert mi sert gardlı, güvensiz ve yalnız bir varlığa dönüşür. London burada, hayvanın “kötülüğünün” doğuştan değil, maruz kaldığı koşullardan kaynaklandığını gösterir. Ama bu son dediğim aslında sadece hayvan için geçerli değildir, insan için de bizzat durum aynıdır. Koşullar bizi bazen hiç istemediğimiz ya da 'ben neymişim böyle' gibi cümleler kurdutacak kıvama getirebiliyor.
Diğer bir yandan romanın ilerleyen bölümlerinde Beyaz Diş, anlayışlı ve şefkatli bir insanla karşılaşır. Bu noktada da hayvan–insan ilişkisi bir hâkimiyet mücadelesi olmaktan çıkarak yukarda kurduğum cümlelerin ve yargıların tam aksi halini alır. Karşılıklı güvene dönüşür, artık daha sevimli, çekilir ve artık kurdun kurt değil de sanki tatlış bir penguene dönüşünü izlemiş gibi hissettim. Böylelikle Beyaz Diş ’in iç dünyasında artık yumuşama ve bağ kurma isteği canlanıverir. Velhasıl kelam bu ifadelerden ve gelişimlerden sonra insan ne ise, hayvan da onun karşısında ona dönüşür. London, roman boyunca ahlakın kaynağının korku değil sevgi; zorbalık değil anlayış olduğunu savunur. Ama öyle! ya en basitinden günlük hayatımızda bile birçoğumuz (kişi kendinden bilir işi:) naziklikle su isteyenle kabalıkla, hoyratlıkla su isteyen birine aynı mı yaklaşır? çok az bir kesim evet der belki. Tatlı dil yılanı deliğinden çıkartır diye boşuna dememişler. Bu konuda London'un anlatmak istediğini çok iyi anlıyorum çünkü ben de sık sık bu meseleyle sınanıyorum. İnsanoğlunun içinde fıtrattan işlenmiş iki ağır duygusu vardır: 'Sevgi' ve 'Kin'.. Hangisinin çanını çalacağımız da sadece bize de değil koşullara, tercihlere, ve gelişen yol aralıklarındaki duraklara ve ordaki mihmanlar kalmıştır. Hepsini topladığımız vakit bir yeküna varırız. Kimi alacaaa kimi bulacaaa.
Bu nedenle eser, yalnızca bir hayvan romanı değil(en azından ben de öyle görmüştüm:) ; insan olmanın ahlaki sınırlarını sorgulayan evrensel bir anlatıdır.
Keyifli okumalar...
·
979 Gösterim
3 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
