Kitabın bir köşesinden yazar sanki "Dünya karanlık, adaletsiz ve kanlı olabilir; ancak bu durum, elimizdeki çapayı bırakıp gökyüzüne bakarak mucize beklememizi haklı çıkarmaz. Gerçek bilgelik, dünyanın kahrını çekmek değil, o kahrın içinde kendine ait küçük, verimli bir toprak yaratabilmektir." diyor sanki...
Kitabı okurken en çok dikkatimi çeken şey, karakterlerin başına gelen akıl almaz felaketlerin, savaşların, depremlerin, Engizisyon işkencelerinin "mekanik" ve soğukkanlılıkla anlatılması oldu.
Voltaire, Dr. Pangloss karakteri üzerinden Leibniz’in o meşhur "mümkün dünyaların en iyisindeyiz" felsefesini resmen kum torbasına çeviriyor. Pangloss her acıda bir hikmet ararken, ben Candide’in o saf şaşkınlığında kendi modern hayal kırıklıklarımızı buldum. "Neden?" diye sormayı bıraktığı an, Candide’in aslında özgürleşmeye başladığı andı.
Bana göre kitabın en vurucu noktası, Eldorado ütopyasından bile vazgeçilmesidir. İnsan, her şeyin kusursuz olduğu bir yerde bile duramıyor; çünkü doğamız gereği huzurdan ziyade arzularımızın peşinde koşmayı, acı çekme pahasına seçiyoruz. Voltaire bize şunu söylüyor: Kusursuz bir dünya yok, ancak katlanılabilir bir hayat mümkün.
Kitabın o ikonik finali, "Bahçemizi yetiştirmeliyiz" cümlesi, bence dünya edebiyatının en dürüst kabullenişlerinden biri. Ben bu cümleyi, büyük ve çözümsüz felsefi tartışmalara sırtını dönüp, insanın kendi yetki alanında somut bir değer yaratma çabası olarak yorumluyorum. Gökyüzündeki adaleti veya dünyanın neden bu kadar kötü olduğunu sorgulamaktan yorulan insanın, elindeki çapayı toprağa vurup "en azından burayı güzelleştirebilirim" demesi...
Kitap bitti bitmesine ama bugün dönüp geriye baktığımda, Voltaire’in Candide kitabı sadece 18. yüzyıl klasiği olarak değerlendirilmemeli, aslında hepimizin içindeki o bitmek bilmeyen "her şey yoluna girecek" yanılsamasına indirilmiş en sert darbe olarak görüyorum bu durumu ben. Voltaire bu eserde, iyimserliği bir erdem olarak değil, dünyanın gerçeklerine karşı örülmüş bir duvar, bir tür zihinsel uyuşukluk olarak önümüze koyuyor...
Keyifle Okuyunuz......
·
153 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.