Homo Deus mu Homo Cyborg mu?Duygu ve Düşünce
Kaynakçası 30 sayfa olan bir kitabın anlattıkları hakkında neler yazılabilir?
Okunması zor bir kitap. Okurken ne zaman biter diye çok sordum. Zaman geçtikçe alıştım ve bitmesini artık istemiyordum. Çünkü konuştuğum bir dostum gibiydi. Böyle bir dostu tekrar bulmam zor olacaktı belli ki. Her gün yeni bakış açılarıyla sohbet ettiğim. Sabahattin Ali’nin semtinde bulamadığı roman kahramanlarından hallice çevremde bulamadığım entelektüel dost. İnsan ufkunu hem sarsıyor hem de bambaşka bir boyuta genişletiyor. Geçmişin getirdiklerini bir yana bırakırsak geleceğin nasıl şekilleneceği konusu bizi bambaşka bir yere sürüklüyor. Açık olan şey şu toplumların çoğunluğu yönetilmeye muhtaç ve belli bir ufkun üzerinde ne zekaya ne bilince sahipler. Asıl soru şu toplumları kurtarmak için kendini feda eden kahramanlar mı olmalı yoksa bu toplulukları yöneten üst akıla dahil olup kaymağı mı sıyırmalı? Önümüzdeki yüzyılın savaşı muhakkak ki bu olacak. Kapitalizm ve komunizm savaşını ve galibini ortaya koyalı çok oldu. Şimdi Dataizmin şafağında yeni bir din ve yeni bir yönetim kuruluyor. Biz bunun neresinde olacağımıza kendimiz karar vereceğiz. Yazar bu son kısımda bu konuya şöyle değinmiş:
Geleceği öngöremeyiz çünkü teknoloji deterministik değildir. Aynı teknoloji farklı türlerde toplumlar yaratabilir. Örneğin Sanayi Devrimi'nin tren, elektrik ve radyo gibi teknolojileri komünist diktatörlükler,
faşist rejimler ya da liberal demokrasiler kurmak için kullanıldı. Güney Kore ve Kuzey Kore'yi ele alalım: İki ülkenin de aynı
teknolojiye erişim imkanı bulunsa da teknolojiyi tamamen farklı şekillerde kullanmayı tercih ettiler. Yapay zekanın ve biyoteknolojinin gelişimi dünyayı kesinlikle
değiştirecek, ancak ortaya tek bir deterministik sonuç çıkmayacak.
Bu kitapta özetlenen tüm senaryolar da kehanetlerden ziyade ihtimaller
olarak okunmalıdır. Bu ihtimallerin bazıları hoşunuza gitmiyorsa, gerçekleşmesini
önleyecek yeni fikirler üretmekte ve bunlara uygun davranmakta tamamen özgürsünüz.
Gelin görün ki yeni fikirler üretmek ve buna uygun davranmak hiç de kolay değildir çünkü düşüncelerimiz ve davranışlarımız günümüz ideolojileri ve sosyal sistemleri tarafından sınırlanıyor. Bu kitap, geleceğimiz hakkında daha yaratıcı düşünebilmemizi ve farklı davranabilmemizi sağlamak adına günümüz koşullarının köklerine iniyor. Tek bir nihai senaryo öngörerek ufkumuzu sınırlamak yerine genişletmeyi ve çok daha geniş bir seçenek yelpazesinden haberdar
olmamızı amaçlıyor. Tekrar tekrar altını çizdiğim gibi, kimse 2050 yılında işgücü piyasasının, ailenin ya da ekolojinin ne vaziyette olacağını, hangi dinlerin, ekonomik sistemlerin ve siyasi yapıların dünyaya
hükmedeceğini bilmiyor.
Bununla birlikte, ufkumuzu genişletmek bizi daha kafası karışık hale getirip eskisinden daha pasif kılarak istenmeyen sonuçları
beraberinde getirebilir. Bu kadar çok-senaryo ve ihtimal karşısında dikkatimizi neye odaklamalıyız? Dünya eşi benzeri görülmemiş bir hızla değişiyor ve biz baş edilmesi mümkün olmayan bir veri, fikir,
vaat ve tehdit seline kapılmış gidiyoruz.
İnsanlar veri sağanağıyla baş edemeyince, sahip olduğu otoriteyi serbest piyasaya, kitlelerin ortak aklına ve dışsal algoritmalara
bıraktı. Geçmişte sansür bilginin akışını engelleyerek işliyordu. 21. yüzyıldaysa insanları gereksiz veriye boğarak işliyor. Dikkatimizi neye odaklayacağım.ızı bilmiyor ve zamanımızın çoğunu tali konuları
araştırarak ve tartışarak geçiriyoruz. Kadim zamanlarda güç sahibi olmak, veriye erişim yetkisine sahip olmak demekti. Bugünse
güç, neyi görmezden geleceğini bilmek demek. Kaotik dünyamızda olup biten tüm bu olayları göz önünde bulundurarak aynı soruyu bir kez daha sormalıyız; dikkatimizi neye odaklayacağız?
Kısa vadede muhtemelen Ortadoğu'daki karmaşa, Avrupa'daki mülteci sorunu ve yavaşlayan Çin ekonomisi gibi acil sorunlara öncelik tanıyacağız. Uzun vadedeyse küresel ısınma, artan eşitsizlik ve
işgücü piyasasının parçalanması önem kazanacak. Nihayet yaşama gerçekten geniş bir pencereden bakabilirsek tüm sorunlar ve gelişmeler birbirine bağlı üç sürecin gölgesinde kalacak:
1. Bilim tüm toplumu, organizmaların algoritmalar ve yaşamın veri işleme süreci olduğuna ikna eden bir dogma olma yolunda ilerliyor.
2. Zeka bilinçle yollarını ayırıyor.
3. Bilinci olmayan ama yüksek zekalı algoritmalar yakında bizi bizden daha iyi bilecek.
Bu üç süreçse bu kitabı okuduktan çok sonra bile aklınızda kalmasını
umduğum üç soruyu beraberinde getiriyor:
1. Organizmalar birer algoritmadan, yaşam da veri işlemeden mi
ibarettir?
2. Zeka mı daha değerlidir yoksa bilinç mi?
3. Bilinci olmayan ama yüksek zekalı algoritmalar bizi bizden daha
iyi bilecek duruma geldiğinde toplum, siyaset ve gündelik hayat
ne olacak, neye benzeyecek?
Geç olmadan tüm bunlara yanıt vermek gerekiyor. Yoksa çok geç kalmış olacağız.
·
124 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.