Frankenstein hakkında söyleyebileceklerim çok sınırlı. Kitap üzerine yazılmış yorumlar o kadar derin ve güzel ki, kendi fikirlerim onların yanında pek bir şey ifade etmiyor gibi geliyor. Yine de bir kaç sey söylemek gerekirse;
Roman, genç bilim insanı Victor Frankenstein'ın hayatını yaratma tutkusunu anlatır. Ölümden kaçmak ve doğanın sırlarını çözmek için yaptığı deney sonucunda, parçalardan bir "yaratık" ortaya çıkar. Hikaye, mektuplar ve iç içe geçmiş anlatılarla ilerler: Kuzey Kutbu'na yolculuk yapan kaşif Robert Walton'ın mektupları üzerinden Victor'un trajik öyküsünü ve yaratığın perspektifini öğreniriz. Kitap, yaratılışın bedelini, yalnızlığı ve insan doğasını sorgular.
Frankenstein, yüzeyde bir korku romanı gibi görünse de, asıl gücü felsefi derinliğinde yatıyor. Mary Shelley (henüz 19-20 yaşındayken yazmış), dönemin bilimsel heyecanını (galvanizm, elektrikle hayat verme deneyleri) ve Romantizm akımını harmanlayarak şu soruları soruyor:
• Victor, "Tanrı gibi" yaratma peşinde koşuyor ama yarattığının sorumluluğunu almıyor. Bu, modern Prometheus metaforuyla (ateşi çalan ve cezalandırılan mitolojik figür) vurgulanıyor. Günümüzde yapay zeka, genetik mühendislik gibi konularla inanılmaz güncel: Sınırları zorlamak iyi mi, yoksa felaket mi getirir?
• En çarpıcı kısım, "canavar"ın hikayesi. Kitapta yaratık aslında zeki, duygusal ve konuşabilen bir varlık. Başlangıçta masum. Ama dış görünüşü yüzünden herkes onu reddediyor, bu da onu intikama sürüklüyor. Gerçek canavar kim? Yaratık mı, yoksa onu terk eden ve toplumun önyargıları mı? Shelley burada empatiyi zorluyor: "Farklı" olanı dışlamak ne kadar yıkıcı?
• Aile bağları romanın merkezinde. Victor'un ailesi idealize edilmişken, yaratığın ailesizliği trajediyi tetikliyor. Ayrıca doğa vs. insan müdahalesi, intikam döngüsü gibi temalar var.
Film uyarlamaları (özellikle Boris Karloff'lu 1931 versiyonu) yaratığı yeşil derili, aptal bir zombi olarak gösteriyor ama kitapta tam tersi: Yaratık şiir okuyor (Milton'un Paradise Lost'u mesela), felsefe yapıyor ve çok trajik bir figür.Kısaca, Frankenstein sadece korkutmuyor; insanı kendi yarattıklarıyla yüzleştiriyor. Okurken hem Victor'a hem yaratığa acıyorsunuz, kimse tam kötü değil. Klasiklerden biri olarak kesinlikle tavsiye ederim, beklediğimden çok çok iyiydi.
Frankenstein ya da Modern PrometheusMary Shelley · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202021,8bin okunma
·
50 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.