Bazı romanlar vardır; insanı bir olayla değil, bir sessizlikle yakalar. Yabancı böyle bir kitaptır. Camus, okuru bir trajedinin ortasına atmaz; onu yavaşça, fark ettirmeden, insan ruhunun en ıssız yerine götürür. Bu ıssızlıkta ne çığlık vardır ne isyan. Sadece güneş vardır. Ve suskun bir adam.
Meursault bir kahraman değildir. Hatta bir karşı-kahraman bile sayılmaz. O, dünyaya yanlışlıkla düşmüş bir varlık gibidir. Annesinin ölümüne ağlamaz, aşkı tutkuyla yaşamaz, cinayeti nefretle işlemez. Duyguları yok değildir; fakat anlamlandırılmaz. Onun trajedisi, içsel bir fırtınanın yokluğudur.
Camus’nün anlatımı acımasızca yalındır. Okura merhamet etmez. Çünkü bu roman, anlam arayışını değil, anlamsızlığın sıradanlığını anlatır. Meursault toplumun yasalarını değil, beklentilerini ihlal eder. Asıl suçu budur. Yargılanan şey cinayet değil; uyumsuzluktur.
Romanın gizli celladı güneştir. Tetiği çektiren nefret değil, sıcaklıktır. İrade geri çekilir, insan mekanikleşir. Doğa, insanın kaderi hâline gelir. Burada trajedi, düşünmenin değil; düşünememenin içinden doğar.
Finalde Meursault ölümü reddetmez; onu berraklıkla kabul eder. Dünya artık ona yabancı değildir. Yabancı olan, insanların kendisidir. Ölümle birlikte özgürleşir; çünkü artık ondan bir duygu beklenmez.
Yabancı, bir hikâye anlatmaz yalnızca; bir ayna tutar. Okur, Meursault’dan uzaklaştığını sanırken kendisine yaklaşır. Ve geriye şu gerçek kalır:
İnsan, en çok anlaşıldığını sandığı yerde yabancıdır.
·
95 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.