"Kartal bile olsan, olanakların yoksa tavuk gibi yaşar ve ölürsün." Kalk Çalış Başarısız Ol!
Kişisel gelişim rafları yıllardır bize aynı yalanı satıyor: "İnanırsan başarırsın", "Vazgeçmeyen kazanır", "Evrene mesaj gönder". Prof. Dr. Behçet Yalın Özkara ise bu kitapta eline bir balyoz alıyor ve bu "toksik pozitivizm" putlarını tek tek, bilimsel verilerle yıkıyor.
Bir yazılımcı olarak verilere bakarım. Bu kitap, duygusal bir isyan değil; başarının "Tersine Mühendisliği" (Reverse Engineering) ama bu sefer sonuçlar hiç de romantik değil.
Kitabın Yüzümüze Çarptığı 3 Rahatsız Edici Gerçek:
Hayatta Kalma Önyargısı: Yazar, uçakların hasar analizi örneğiyle muazzam bir giriş yapıyor. Biz hep savaştan dönen uçaklara (başarılı olanlara) bakıp analiz yapıyoruz. Oysa asıl veri, düşen uçaklarda (başarısız olanlarda). Bill Gates'i görüyoruz ama aynı zekaya sahip olup imkansızlıklar yüzünden kantin işleten Hasan Gökçe'yi görmüyoruz. Başarı formülleri hayatta kalanlara göre yazıldığı için istatistiksel olarak çöp.
Monopoly Deneyi ve Hileli Oyun: Kitaptaki en çarpıcı bölümlerden biri. Hileli bir Monopoly oyununda, zengin başlatılan deneklerin, başarılarını kendi stratejilerine ve zekalarına atfetmeleri.... İnsan beyni, kendi başarısını rasyonalize etmeye programlı. Zengin doğan, "çok çalıştım" diyor; oysa sadece zarı çift gelmişti :)
Çaresizliğin Gücü vs. B Planı: "Her zaman bir B planın olsun" tavsiyesinin bilimsel olarak nasıl performansı düşürdüğünü anlatıyor. Asıl itici güç motivasyon değil, çaresizlik. Behçet hocanın kendi akademik kadro maceraları ve "Babişko Asuman" örneği, sistemin liyakat değil, network (kibarca torpil) üzerine kurulu olduğunu acı bir mizahla kanıtlıyor.
Selim Işık Açısından Bakış: Bu kitap, Tutunamayanlar için bir teselli değil, bir durum tespit tutanağı. Behçet Hoca burada, "Başarısız olacaksın, bunu kabul et ve özgürleş" diyor. Mutluluk pazarlamasına karşı Viktor Frankl'ın Anlam Arayışını koyuyor. Sürekli pedala basan Skinner fareleri gibi ödül peşinde koşmaktansa, başarısızlığın o soğuk ama gerçekçi zemininde kendi anlamını bulmayı öneriyor.
Sonuç: Kalk, Çalış, Başarısız Ol!, pembe rüyalar görenler için bir kabus; ancak hayatın matematiğini çözmeye çalışan realistler için bir Red Pill (Kırmızı Hap). Son 1 senedir bu kafa yapısında olduğumu söyleyebilirim.
Kitabı bitirdiğinizde kendinizi daha başarısız hissetmeyeceksiniz; aksine, omuzlarınızdaki o başarmak zorundayım yükünün ne kadar yapay olduğunu fark edip hafifleyeceksiniz.
Eğer sistemin kodlarındaki hatayı görmek istiyorsanız, bu kitabı okuyun. Ama evren bana torpil geçsin diyorsanız, hemen yan raftaki "İste Olsun" kitaplarına dönebilirsiniz.
Puanım: 9/10 (1 puanı, gerçeklerin canımı bu kadar acıtmasından kırdım. Fakat benim olaylara realistik yaklaşımımı desteklediği için kitabı çok sevdim. Polyanna mentalitesinden çıkmak isteyenlere öneririm)
Kalk Çalış Başarısız Ol!Tutunamayanlar