Nikolai Gogol’un, gerçekçiliğin içine sızdırdığı o meşhur absürt mizahıyla tanışmak için "Burun"dan daha iyi bir başlangıç olamaz. Bir sabah uyanıyorsunuz ve yüzünüzün tam ortasında, sizi "siz" yapan organınız yok. Daha da kötüsü, o organ (burnunuz) sizden bağımsızlığını ilan etmiş, üniformasını giymiş ve sizden daha yüksek bir rütbeyle şehirde geziyor. Kulağa delice geliyor değil mi? Gogol tam da bunu, en ciddi yüz ifadesiyle anlatıyor.
Öykü, St. Petersburg’da yaşayan ve statüsüne aşırı düşkün olan "Binbaşı" Kovalyov’un bir sabah burnunun yerinde yeller estiğini fark etmesiyle başlar. Aynı sabah berberi İvan Yakovleviç ise kahvaltı ekmeğinin içinde bir burun bulur! Kovalyov, yüzünü (ve dolayısıyla toplumdaki itibarını) geri kazanmak için şehri altüst ederken, burnunu bir katedralde dua ederken bulur. Ancak sorun şudur: Burun, bir "Devlet Müşaviri" üniforması giymektedir ve rütbece Kovalyov’dan üstündür. Bu yüzden Kovalyov, kendi burnuyla bile ast-üst hiyerarşisi yüzünden konuşamaz.
Gogol, bu "kayıp organ" hikayesini aslında dönemin Rus toplumunu ve hiyerarşi saplantısını eleştirmek için bir araç olarak kullanır:
• Kimlik ve Statü: Kovalyov burnunu kaybettiğinde nefes alamadığından değil, "sosyal statüsünü" kaybettiğinden şikayet eder. Burunsuz bir yüz, toplumda "eksik" bir adam demektir.
• Üniformanın Gücü: Öyküdeki en çarpıcı ironi, insanların (ve hatta sahibinin) bir "burun"a bile, sırf üzerindeki üniforma ve rütbe nedeniyle saygı duymasıdır. Kişiliğin içi boşalmış, geriye sadece rütbeler ve kıyafetler kalmıştır.
Yazar ile Bağlantı
Gogol’un hayatına baktığımızda bu öykünün kişisel izlerini görmek mümkün. Gogol, kendi burnunun şeklinden (uzun ve sivri olmasından) hayatı boyunca rahatsızlık duymuş ve bu takıntısını eserlerine yansıtmıştır. Ayrıca kendisi de bir dönem memuriyet yapmış ve o boğucu bürokratik hiyerarşiden nefret etmiştir.
Bu eser, yazarın kendi fiziksel kompleksleri ile toplumun "makam/mevki" komplekslerinin harika bir çatışmasıdır.
Sonuç
"Burun", sadece fantastik bir komedi değil; insanların birbirini rütbelerine, giysilerine ve dış görünüşlerine göre yargıladığı sığ bir toplumun, içbükey aynadaki grotesk bir yansımasıdır.
"Bir insanın burnu olmadan ne değeri vardır ki? Hiç!"
Kısa, çarpıcı ve üzerine saatlerce düşünülebilecek bir hiciv şaheseri. Herkese tavsiye ederim. 
Nikolay Gogol
Nikolay Gogol
·
50 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.