Çok ama çok sevdim “Beyaz Şah”ı. Çavuşesku dönemi Romanya’sını on bir yaşında bir çocuğun gözünden anlatıyor roman. Anlatıcımızın babası bir gün gözlerinin önünde alınıp götürülüyor, iş arkadaşlarıyla iş için gittiğini sanıyor önce ama sonra Tuna kıyısında bir çalışma kampına gönderildiğini öğreniyor. Sonrasında iki yıl boyunca annesiyle yaşamını, okul hayatını, arkadaşlarıyla maceralarını ve sokakta gözlemlediklerini anlatıyor bize. Tüm bunlarla birlikte diktatörlüğün günlük hayatın her yerine nasıl nüfuz ettiğini, küçük bir çocuğun hayatını dahi nasıl etkilediğini okuyoruz tabii. Bunlar öyle güzel detaylarla aktarılıyor ki: sinemada gösterilen propaganda filmleri ve sansüre uğrayanlar, okullar arası müsabakalara bile sirayet eden siyaset, okulda işlenen dersler, öğretmenlerin tutumu, tüm ilişkilerde kendini gösteren şiddet, Yahudi olduğu için mesleğini yapamayan anne, meyveyi bile karaborsadan sütü ise karneyle alan halkın çektiği açlık ve yoksulluk, öte yandan siyasilerin altın varaklı sarayları…Ama romanın esas güzelliği şu ki bunların hiçbiri ana mevzu gibi okurun önüne serilmiyor. Siz bir çocuğun günlük hayatını, annesiyle bağını, babasını özleyip onu merak etmesini, büyüme sancılarını, arkadaşlarıyla başından geçenleri okurken bu toplumsal ve siyasi meselelere hep satır aralarından vakıf oluyorsunuz. Yazar bence her ikisini de ustalıkla kotarıyor üstelik: çocuk anlatıcının masumiyeti, dünyayı anlama ve anlamlandırmaya çalışması, özlemi, büyüme sancıları, hepsi çok gerçek ve etkileyici, diğer yandan tüm bunların arasında okura bir diktatörlükte yaşamın ne olduğunu da tüm detaylarıyla çiziveriyor, o havayı buram buram soluyorsunuz. Çocuk anlatıcıyı bu denli gerçekçi konuşturabilmek de elbette ayrı bir başarı.
Okurken zaman zaman “Saraybosna Radyosu”nu da anımsattı, sanki o romanın Çavuşesku dönemini anlatanı gibi, sadece bir savaş yerine diktatörlüğün gölgelediği bir çocukluk “Beyaz Şah”taki. Yıllar önce çevirmeninden dolayı görüp aldığım bir kitaptı, çok pişman oldum daha önce okumadığım için.
··
1 +1'leme
·1.550 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.