Paulo Coelho’nun Simyacı’sı, küçük bir kitabın içine büyük bir iddia sığdırır: İnsan kendi “Kişisel Menkıbesi”ni takip ederse, evren de ona eşlik eder. Bu cümle kulağa fazla iyimser gelebilir; hatta kimi okur için tehlikeli bir romantizm içerir. Ama kitabın asıl gücü burada değil. Gücü, insanın içindeki o suskun sesi—“başka bir hayat mümkün”—dürüstçe masaya yatırmasında.
Roman, Endülüslü çoban Santiago’nun yolculuğu üzerinden ilerler. Santiago’nun arayışı altın değildir; altın yalnızca bir metafordur. Asıl aranan, insanın kendini inkâr etmeden yaşayabildiği bir hayatın ihtimalidir. Coelho, bunu didaktik bir vaazla değil, masalsı bir sadelikle anlatmışs. Bu sadelik, kimi zaman “fazla basit” bulunur; ama dikkatli okunduğunda bu basitliğin bilinçli bir tercih olduğu görülür bence. Çünkü Simyacı, zekâyı değil cesareti sınar.
Kitabın felsefi omurgası, Doğu mistisizmiyle Batı bireyciliğinin tuhaf ama çekici bir karışımıdır. Kader fikri, özgür iradeyle çarpışır; işaretler, tesadüflerle flört eder. “Kalbin sesini dinlemek” gibi klişe görünen öğütler, romanda soyut kalmaz; bedeli olan tercihlere dönüşür. Santiago her adımda bir şey kaybeder: konforu, parası, güven duygusu. Coelho’nun asıl dürüstlüğü de burada yatar: Hayalin bedelsiz olmadığını saklamaz.
Simyacı figürü, bilgeliğin romantize edilmiş hâlidir ama tek başına kurtarıcı değildir. O, yol gösterir; yürüyen Santiago’dur. Bu da kitabın önemli bir mesajını açığa çıkarır: Kimse senin yerine yaşayamaz. Öğretmenler, kitaplar, aşklar—hepsi işaret olabilir ama yol senindir. Yanılırsın, geri dönersin, tekrar denersin. Simya dediğimiz şey, kurşunu altına çevirmekten çok, korkuyu cesarete dönüştürmektir.
Eleştirilecek yanlar yok mu? Var. Karakterler çoğu zaman semboliktir; derin psikolojik çözümlemeler bekleyen okuru tatmin etmeyebilir. Dil yer yer aforizma yağmuruna tutulur; bu da bazı okurlarda “kişisel gelişim kitabı” hissi uyandırır. Fakat bu eleştiriler, kitabın niyetini ıskaladığında büyür. Simyacı, edebi bir güç gösterisi değil; bir hatırlatmadır. Unuttuğumuz bir şeyi fısıldar: İstediğin hayatla yaşadığın hayat arasındaki mesafe, çoğu zaman sandığından kısadır—ama o mesafeyi yürümek cesaret ister.
Kapanışta Simyacı, okura şunu sorar: “Ya aramazsan?” Bu soru, kitabın altınından daha ağırdır. Çünkü cevap, kimseye yüklenemez. Kimi için Simyacı bir yol arkadaşı olur; kimi içinse fazla naif kalır. Ama kim olursan ol, kitabı kapattığında içinden bir ses mutlaka konuşur. Ve bazen edebiyatın görevi tam da budur: Hayatını değiştirmek değil, seni kendi hayatınla yüzleştirmek.
Kısacası Simyacı, herkes için değil; ama doğru anda okuyan için unutulmazdır. Çünkü bazı kitaplar aklı doyurur, bazıları kalbi. Simyacı, cesareti dürter. Bu da az şey değildir.
Her sene bu kitabı okuyorum ve hepte kedime verdiğim ders bambaşka oluyor.
·
724 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
