Biz bu düzenin neresindeyiz?..Edebiyat
Bir toplumun çöküşü çoğu zaman büyük felaketlerle başlamaz. Ne bir savaş, ne bir işgal, ne de ani bir yıkım gerekir. Çöküş, önce dilde başlar; sonra düşüncede, ardından ahlakta kök salar. Hüseyin Nihal Atsız’ın Dalkavuklar Gecesi ve Z Vitamini adlı eserleri, bu sessiz çöküşün iki ayrı yüzünü anlatır. Biri hastalığı teşhis eder, diğeri ise acı ama gerekli ilacı önerir.
I. Dalkavukluğun Anatomisi
Dalkavuklar Gecesi, belirli bir zaman ve mekâna bağlı kalmadan, her dönemde ve her coğrafyada görülebilecek bir düzeni resmeder. Bu düzenin merkezinde güç vardır. Güç, kimin elindeyse doğru da onunla birlikte el değiştirir. Dün alkışlanan bugün yerilir, dün suçlanan bugün yüceltilir.
Atsız bu romanda bireyi değil, tipi anlatır. Karakterler derinlikli ruh çözümlemeleriyle değil; davranışlarıyla tanımlanır. Çünkü anlatılmak istenen tek tek insanların iç dünyası değil, bir toplumun ortak refleksleridir. Güç karşısında eğilmek, korku karşısında susmak ve çıkar uğruna her şekle girmek.
Dalkavuk, yalnızca yalaka değildir. Dalkavuk; gerçeği bilip susan, yanlışı görüp alkışlayan, zulmü fark edip menfaatine dokunmadığı sürece kabullenen kişidir. Bu nedenle romanda asıl suçlu, zulmü uygulayan kadar, onu mümkün kılan kalabalıktır.
Atsız’ın asıl sorusu şudur: Bir düzeni ayakta tutan gerçekten zorbalık mıdır, yoksa o zorbalığı meşrulaştıran korkaklık mı?
II. Korkunun Normalleşmesi
Romanda anlatılan dünya, korkunun sıradanlaştığı bir dünyadır. İnsanlar artık korktuklarının farkında bile değildir. Çünkü korku, günlük hayatın olağan bir parçası hâline gelmiştir. Konuşmamak bir erdem, susmak bir akıl göstergesi, eğilmek ise “hayatta kalma becerisi” olarak sunulur.
Bu noktada Dalkavuklar Gecesi, sadece siyasi bir eleştiri değil, aynı zamanda ahlaki bir sorgulamadır. İnsan, ne zaman insan olmaktan vazgeçer? Cevap basittir: Haksızlık karşısında sesini kaybettiği an.
Romanın gücü, okuru suçlayıcı bir aynanın karşısına geçirmesinden gelir. Okur, anlatılan düzeni başkalarında değil, kendi çevresinde ve bazen kendisinde görmeye başlar.
III. Z Vitamini: Bir Ruh İlacı
Z Vitamini, Dalkavuklar Gecesi’nde teşhis edilen hastalığın reçetesidir. Atsız burada kurmaca anlatımı bir kenara bırakır ve doğrudan konuşur. Yazılar serttir, filtresizdir ve uzlaşma aramaz.
Z Vitamini, biyolojik bir madde değil; bir duruştur. Cesaret, onur, kimlik bilinci ve ahlaki dirençtir. Atsız’a göre toplum, bu vitamini kaybetmiştir. İnsanlar sağlıklıdır, eğitimlidir, çalışkandır; fakat ruhen eksiktir.
Bu eksiklik, bireysel olmaktan çıkmış, toplumsal bir hâl almıştır. Aydın susar, genç yönsüzdür, çoğunluk ise rahatı bozulmasın diye her şeye razıdır. Böyle bir toplumda çöküş, kaçınılmaz değil; çoktan başlamıştır.
IV. Aydın ve Sorumluluk
Z Vitamini’nin en sert eleştirisi, aydınlaradır. Atsız’a göre aydın olmak, bilgili olmakla değil; sorumluluk almakla mümkündür. Bilip de susan, gerçeği görüp eğilen aydın, sıradan bir korkaktan daha tehlikelidir. Çünkü suskunluğu meşrulaştırır.
Bu noktada Atsız, okuyucudan tarafsızlık beklemez. Aksine, taraf olmayı zorunlu kılar. Ya korkunun yanında durulur ya da onurun.
V. İki Kitap, Tek Mesaj
Dalkavuklar Gecesi ve Z Vitamini, birlikte okunduğunda tek bir düşünceyi tamamlar:
Toplumlar zorbalıkla değil, dalkavuklukla çöker.
Çöküş dışarıdan değil, içeriden başlar.
Kurtuluş ise maddi değil, ahlakidir.
Sonuç olarak;
Bu iki eser, rahatlatmak için yazılmamıştır. Okuru memnun etmeyi değil, uyandırmayı hedefler. Seveni kadar kızanı da çoktur; fakat etkisiz kaldığı söylenemez.
Atsız’ın metinleri, bugün de rahatsız ediyorsa, hâlâ canlı demektir. Çünkü dalkavukluk bitmemiş, Z Vitamini hâlâ eksiktir.
Bu kitaplar, cevap vermekten çok soru sorar. En zor olanı da şudur:
“Biz bu düzenin neresindeyiz?”
··
38 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.