Âfâtü’l-Lisân
Gazâlî, dilin ahlâki tehlikelerini kapsamlı biçimde ortaya koyarak, bireyin nefsi üzerindeki sorumluluğu derinlemesine düşündürmektedir. Bununla birlikte, doğru ve faydalı söz söylemenin, kalbi arındırdığı ve toplumsal ilişkileri güçlendirdiği yönünde de önemli tespitler yapmaktadır. Bununla birlikte, çözüm olarak suskunluğu öne çıkarması, metnin toplumsal ve dinî sorumluluk boyutlarında bazı sınırlılıklar yaratmaktadır.
Özellikle Hz. Ebu Bekir’in diline ateş koyduğu rivayet, sözün insanı ne ölçüde felakete sürükleyebileceğini göstermek üzere çarpıcı bir örnek olarak sunulmakta ve Hz. Ebu Bekir gibi İslam tarihinde aktif sorumluluk üstlenmiş bir şahsiyetin, dili neredeyse mutlak bir tehlike unsuru olarak sunan bir anlatı üzerinden örnekleştirilmesi, metnin genel ahlâki yönelimi hakkında da önemli bir ipucu vermektedir.
Gazâlî’nin bu tür örnekleri tercih etmesindeki temel amaç, okuyucuda güçlü bir sakınma ve ihtiyat bilinci oluşturmaktır. Nitekim dilin afetlerini ele alırken yalan, gıybet, iftira, tartışma tutkusu ve riya gibi başlıkları ardı ardına sıralamakta ve bunları çoğu zaman selef ve sahâbeye nispet edilen rivayetlerle desteklemektedir.
Bununla birlikte, rivayet merkezli yaklaşımı, konuşmayı ahlâki sorumluluk alanı olarak yeniden inşa etmekten çok, suskunluğu birincil çözüm olarak sunmaktadır. Bu durum, metnin toplumsal ve dinî boyutlarda bazı sınırlılıklar taşıdığını düşündürmekte
Peki Gazâlî’nin önerdiği suskunluk, günümüz dünyasında hâlâ geçerli midir?
·
471 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Genel olarak insan tabiatının devamlı bir suskunluk halinde bulunmayı kabul etmediğini düşünüyorum. Kitabı okuyalı çok oldu, Gazzali'nin dilin afetlerinden korunmak için "bundan başka çare" yok diye nitelendirdiği bir çözüm var mıydı hatırlamıyorum ama sizin tespitinize binaen suskunluk bir çözüm olmaktan çok insan doğasına aykırı gibi duruyor. Bence insanlar olarak susmayı öğrenmekten ziyade konuşmadan önce düşünmeyi öğrenmemiz gerekiyor. Hassasiyeti olan bir Müslüman, eğer söz söylemeden önce düşünmeyi adet edinirse, zaten konuşacaklarının çoğunun eleneceğini fark edecektir inşaAllah ((:
Güzel tespit, çözüm olarak sunduğu suskunluk gerektiren yaklaşım ve
rivayet merkezli korku dili var
Dilin günah üretme ihtimali, onun hakikat üretme imkânını ortadan kaldırmaz.