Çalıkuşu, Feride’nin direncini ve idealizmini merkeze alsa da, karakter çoğu zaman acıya katlanmakla yüceltilen bir figüre dönüşür. Roman, güçlü bir kadın portresi çizmeyi amaçlarken fedakârlığı neredeyse kaçınılmaz bir kader gibi sunar. Anadolu tasvirleri etkileyicidir; ancak duygusal iniş çıkışlar yer yer abartılı bir romantizme yaslanır.