Sırça Fanus, 1963’te (Plath’in ölümünden kısa süre önce) İngiltere’de Victoria Lucas adıyla yayımlanmış. Bu tercih tesadüf değilmiş. Plath, romanın kendi hayatına fazlasıyla yakın olduğunu biliyor ve özellikle annesinin bu metinden incinebileceğini düşünüyormuş. Bu yüzden kitabın Amerika’da, annesi hayattayken yayımlanmasını istememiş. Nitekim roman, bilinçli bir gecikmeyle 1971’de, annesinin ölümünden sonra, bu kez Sylvia Plath adıyla ABD’de basılmış.
Romanın dünyası, Plath’in gerçek yaşamıyla iç içedir. Annesi, eski sevgilileri, akademik çevresi ve ruhsal çöküş dönemleri metnin arka planını oluşturmuş.
Romandaki Esther Greenwood, başarılı, zeki ve yetenekli bir genç kadındır. Ne var ki kadınlara sunulan sınırlı rol modeller onu köşeye sıkıştırır.
Evlenmek mi, yazmak mı, anne olmak mı, özgürlük mü?
Hepsini istemek mümkündür ama hepsine aynı anda sahip olmak mümkün değildir. Bu çatışma Esther’de zamanla bir seçim yapamamaya, ardından da hiçbir şeyi seçememeye dönüşür.
Esther’in depresyonu uç noktalardadır. Uykusuzluk had safhadadır; bedeniyle bağı kopar. Hastane deneyimleri, intihar düşünceleri ve özellikle erkek doktor figürleriyle kurulan ilişkiler, romanı son derece çarpıcı ve rahatsız edici bir metne dönüştürür. Plath, ruhsal çöküşü dramatize etmeden anlatır; bunu bir “naz” ya da “şımarıklık” olarak değil, derin ve yapısal nedenleri olan bir kırılma olarak ele alır.
Romanın arka planında Plath’in kendi depresyonu, intihar girişimi ve psikiyatrik tedavi süreci yer alır. Bu nedenle karamsar bir metin olduğu aşikâr.
Ancak benim için sadece karamsar bir roman değil. Okurken Esther’le yan yana durduğumu hissettiğim anlar oldu. Anlatılan ruhsal çöküş, dramatize edilmeden, süslenmeden ve hafifletilmeden aktarıldığı için sarsıcıydı. Esther’in yaşadığı sıkışmışlık, kadınlara sunulan hayatın darlığı ve “başarılı olmanın bile yetmediği” gerçeği, metnin kalbinde duruyor. Kitabı bitirdiğimde fanusun tamamen kalkmadığını biliyordum.
Ayrıca Esther’in sesi, bir anlamda Sylvia Plath’in sesi hâline gelmiş.
Kolay unutulmayacak bir metin.
·
301 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.