Gogol’ün bu üç eseri, insanın toplum içinde nasıl görünmez hâle geldiğini ve bu görünmezliğin insanı nasıl yavaş yavaş içten çürüttüğünü çok güçlü bir şekilde anlatıyor. Bir Delinin Anı Defteri’ni okurken bir aklın yavaş yavaş dağılmasına tanık oluyoruz ama hikâye ilerledikçe asıl deliliğin bireyde değil, onu ezen düzende olduğunu fark ediyorsunuz. Kahramanın zihinsel çöküşü aslında yıllarca ciddiye alınmamanın, küçümsenmenin bir sonucu gibi duruyor.
Palto, belki de bu üç eser içinde en sarsıcı olanı. Çok sıradan, çok silik bir insanın başına gelenler üzerinden insan onurunun ne kadar kolay hiçe sayılabildiğini gösteriyor. Küçük bir paltonun bir insanın bütün hayatı hâline gelmesi hem trajik hem de çok gerçek. Okurken acıdan çok sessiz bir öfke hissediliyor.
Burun ise ilk bakışta absürt ve hatta komik görünse de, derininde çok sert bir eleştiri barındırıyor. Bir insanın kendi burnunun bile toplumda ondan daha “itibarlı” bir konuma gelebilmesi, statü ve kimlik meselesinin ne kadar anlamsız ama bir o kadar da belirleyici olduğunu düşündürüyor. Gülüyorsunuz ama gülüşünüz çok çabuk donuyor.
Bu üç metni birlikte okuduğunuzda Gogol’ün mizahı ne için kullandığını çok net görüyorsunuz: eğlendirmek için değil, rahatsız etmek için. Küçük insanlar, küçük hayatlar, küçük görülen acılar… Hepsi Gogol’ün kaleminde çok büyük bir toplumsal eleştiriye dönüşüyor. Kitaplar bittikten sonra akılda kalan şey hikâyelerden çok şu oluyor: İnsan, fark edilmediğinde yavaş yavaş yok oluyor.
Bir Delinin Anı Defteri - Palto - Burun - Petersburg Öyküleri ve FaytonNikolay Gogol · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202538,4bin okunma
·
734 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.