Samuel Noah Kramer ’ın 
Sümer Mitolojisi kitabı, benim için hem ilginç hem de düşündürücü bir okuma deneyimi oldu. Sümer kültürüne ve mitlerine merakım daha önce de vardı, ama bu kitapla birlikte o merak çok daha derin bir hâl aldı. Kramer’ın yaklaşımı diğer popüler mitoloji kitaplarından biraz farklıydı: mitleri salt birer anlatı olarak sunmaktan ziyade, onları kaynak metinler ve çivi yazısı tabletleriyle “doğrudan” ilişkilendiriyor ve bu da okuduklarımı sadece efsane olarak değil, aynı zamanda tarihî bir gerçeklik zemini içinde düşünmemi sağladı.
Kitapta en çok hoşuma giden şeylerden biri, Sümer tanrılarının dünyasının ne kadar karmaşık ve çok katmanlı olduğunun gösterilmesiydi. An, Enlil, Enki, İnanna gibi figürler sadece isim olarak geçmiyor; onların rollerinin, işlevlerinin ve eski Sümer insanının günlük yaşam ile ahlaki dünyasındaki yerlerinin nasıl algılandığı detaylıca ele alınıyor. Ayrıca yaratılış mitleri veya tufan anlatıları gibi bildiğimiz pek çok motifin burada çok daha eski ve nüanslı versiyonlarıyla karşılaşıyorsunuz.
Bununla birlikte kitap, beklentiyi biraz “genel anlatı”dan uzaklaştırıyor. Kramer sık sık çivi yazısı tabletlerinin arkeolojik bağlamlarına, çeviri sürecine ve metinlerin bulunduğu yerlerin hikâyelerine dalıyor. Bir noktada mitolojinin kendisinden daha çok bu metinlerin nasıl belirlendiği üzerine bir arkeolojik yolculuğa çıkmış gibi hissettim. Bu, kimi okurlar için zenginleştirici olabilir; ama hızlı bir mitoloji öyküsü bekleyen biriysen zaman zaman akışı yavaşlatıyor.
Dili genel olarak sade ve bilimsel tutulmuş, bu da çevirinin akıcı olmasına katkı sağlamış. Çivi yazısı örnekleri ve metin fragmanları yer yer ilgi çekici olsa da, mitolojik hikâyelerin tamamını bağlam içinde sunmaktan ziyade parça parça yer alması bazen “bütünsel bir anlatı eksikliği” hissi verdi bana.
Sonuç olarak şöyle diyebilirim: Sümer Mitolojisi, eğer Sümer mitlerini saf bir anlatı olarak okumak istiyorsan belki tam olarak beklediğini vermeyebilir; ama eğer bu mitlerin kaynaklarına, tarihsel arka planına ve ilk metinlerdeki hâline dair derinlemesine bir araştırma okumak istiyorsan, bu kitap çok değerli bir kaynak. Özellikle Sümeroloji alanına daha önce adım atmış okurlar için hem fikir zenginliği hem de tarihî perspektif açısından gerçekten doyurucu bir eser.
·
93 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.