Kendinden kaçışın ve iradesizliğin anatomisiEdebiyat
Böyle bir kitabı iyi ki okumuşum dedirtecek cinsten . İnsan kendinin aynası mıdır yoksa içindeki şeytanın ? Bu soruyu yanıtlamak için bile kitabı okuduğumu söyleyebilirim.
Sabahattin Ali, İçimizdeki Şeytan ile Türk edebiyatında eşine az rastlanır bir psikolojik derinlik inşa eder. Roman, sadece bir aşk hikayesi ya da dönemin Ankara’sındaki aydın çevrelerin bir eleştirisi değildir; o, insanın kendi zayıflıklarıyla yüzleşemeyişinin yarattığı o büyük trajedinin hikayesidir. Kitabın merkezinde yer alan Ömer karakteri, her birimizin içinde bir nebze barınan o tehlikeli "bahaneci" sesi temsil eder. Ömer, yaptığı her yanlıştan, düştüğü her iradesizlik çukurundan sonra faturayı "içindeki şeytana" keser. Bu, insanın kendi hür iradesini reddetmesidir. Yazarın asıl ustalığı da buradadır: Bize, kötülüğün dışarıdan gelen bir güç değil, bizzat kendi seçimlerimizin, tembelliğimizin ve dürüst olmayışımızın bir toplamı olduğunu gösterir.
Romanın ilerleyen sayfalarında, özellikle 100. sayfadan sonra Macide ile olan ilişkisinin çıkmaza girişiyle birlikte, Ömer’in entelektüel kibri ve ahlaki çöküşü iyice belirginleşir. Yanındaki Nihat gibi karakterler aracılığıyla, dönemin sözde milliyetçi ve içi boş ideolojilerle kendini avutan kesimlerinin ne kadar sığ olduğunu görürüz. Bu insanlar, büyük laflar ederek kendilerini yüceltirken, aslında birer asalak gibi yaşamaktadırlar. Macide ise bu bataklığın içinde sığınılacak son liman, dürüstlüğün ve berraklığın simgesidir. Ancak Ömer'in kendi karanlığı, bu ışığı bile söndürecek kadar yoğundur. Kitap boyunca Sabahattin Ali’nin bize sorduğu o dev soru yankılanır durur: "İnsan gerçekten ne kadar özgürdür, yoksa kendi karakterinin mi esiridir?"
·
18 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.