Fareler ve İnsanlar, kısa hacmine rağmen okurda uzun süre kalan, sessiz ama ağır bir romandır. Steinbeck, Büyük Buhran döneminin sert Amerika’sında geçen bu hikâyede yoksulluğu, yalnızlığı ve tutunma çabasını büyük laflar etmeden anlatır. Romanın gücü tam da buradadır: Bağırmaz, açıklamaz, ders vermez. Sadece gösterir.
George ve Lennie’nin hikâyesi yüzeyde bir dostluk anlatısı gibi görünür. Oysa derine inildikçe bu bağın ne kadar kırılgan, yorucu ve çaresiz olduğu ortaya çıkar. Lennie masumdur ama kontrolsüzdür; George akıllıdır ama yorgun. Birbirlerine tutunurlar çünkü başka kimseleri yoktur. Steinbeck bu ilişkiyi romantikleştirmez. Dostluk burada bir sığınak olduğu kadar bir yüktür de.
Roman boyunca tekrar eden “küçük çiftlik” hayali, kitabın duygusal merkezidir. Bu hayal ne zenginlik ne de büyük mutluluk vaat eder; sadece kimseye muhtaç olmadan yaşamak ister. İşte okuru asıl sarsan da budur: İnsanî, makul ve mütevazı bir umudun bile bu dünyada tutunamaması.
Final sahnesi ise kitabın bütün anlamını yeniden kurar. George’un verdiği karar, ne kahramanca ne de rahatlatıcıdır. Steinbeck okuru kolay bir ahlaki sonuca yönlendirmez. “Haklı mıydı?” sorusu havada kalır. Çünkü mesele doğru ya da yanlış değildir; mesele başka bir yolun olup olmadığıdır. Romanın acısı da buradan doğar.
Fareler ve İnsanlar, masumiyetin korunmadığını, iyi niyetin yetmediğini ve bazen sevmenin insanı en ağır seçime zorladığını söyler. Bu yüzden yıllar geçse de etkisini kaybetmez. Çünkü anlattığı şey bir dönem değil, insanın dünyayla olan kadim çatışmasıdır.
Bu kitabı bitirdiğinizde içinizde bir eksiklik hissi kalıyorsa, Steinbeck amacına ulaşmış demektir. Bazı hikâyeler mutlu bitmek için değil, okuru biraz daha insan yapmak için yazılır.
·
85 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.