Cengiz Aytmatov; gelenek ile modern insan arasındaki çatışmayı, masumiyeti simgeleyen bir çocuk ile yozlaşmış yetişkinler üzerinden anlatır. İnsanın özünden uzaklaştıkça insani değerlerini de kaybettiği vurgulayan yazar, Türk mitolojisinde kutsal yeri olan marallar aracılığıyla eserini okuyucuya sunar.
Marallar, İslam Öncesi Türk mitolojisinde saflığı, yaratılışı ve yeniden doğuşu simgeleyen kutsal varlıklar olarak kabul edilir. Aytmatov ise bu mirastan ilham alarak Boynuzlu Maral Ana Efsanesini yaratır ve kitabın temeline bu efsaneyi yerleştirir. (Bu efsaneye profilimde ayrıca yer verdim.)
Maral Ana Efsanesi kitapta Türk’ün geçmişini, kültürünü ve geleneğini simgeleyen, Türk’ün kutsal kabul ettiği bir yeniden doğuş efsanesidir. Bu doğrultuda Maral Ana’ya inanan karakterler, geçmişine ve kültürüne sahip çıkan, özünü koruyan insanı temsil ederken; bu efsaneye inanmayan karakterler özünü kaybetmiş, yozlaşmış insanı temsil etmektedir. Bu doğrultuda kitabın ana çatışması; gelenek ve modern yaşam çatışmasıdır. Bu çatışma köyün yaşlısı Mümin ile onun damadı Orozkul üzerinden anlatılmaktadır. Mümin, namıdiğer Kıvrak Mümin, Maral Ana’yı kutsal kabul eden taraftır. Yani geçmişine ve geleneğine bağlı, özünü korumaktadır. Bu özünü koruyuş; onun insanlığını da diri tutmakta, insana ve doğaya karşı sonsuz merhametli, masum ve saf biri olarak karşımıza çıkarmaktadır. Ama Mümin’nin masumiyeti o kadar yoğundur ki bu onu değişen dünya düzenine ayak uydurmakta zorlar, güçsüzleştirir ve ezilmesine sebep olur. Yani bu yönüyle yazar, iyi olmanın acımasız dünyada zayıflık olduğunu vurgulanmaktadır. Orozkul ise; Maral Ana’ya inanmayan taraftır. Hatta onun için bir geyik leziz bir etten başka bir şeyi ifade etmez. Bu da onun; geçmişine yabancılaştığını, özünden koptuğunu gösterir. Bu özünden kopuş onu insanlıktan da koparmıştır: Doğaya ve insana karşı zalim, kibirli, şehir hayatı ve statü meraklısı, çıkarcı bir karakterdir. Aslında Orozkul, modern insanın yozlaşmış yüzünü temsil etmektedir.
Yazar bu çatışmayı bir çocuğun masumiyeti ile iç içe anlatarak şunun mesajını vermektedir: Geçmişimizden kopmak, sadece kültürel mirasımızı değil, aynı zamanda içimizdeki o saf ve masum duyguları da yitirmemize yol açar. Dolayısıyla, modernleşirken kültürel bağlarımızı sürdürerek, içimizdeki çocuğun masumiyetini yaşatmamız gerekir.
’’İçindeki çocuğu kaybeden, yaşamaya devam etse de ’insan’ olmaktan uzaklaşır.’’
·
30 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.