Canavar’ı okurken fark ettiğim ilk şey, hikâyenin yangınla değil, insanların vicdanıyla ilgili olduğuydu, beni en çok sarsan şey, hikâyenin aslında bir yangın ya da fiziksel bir değişim hakkında olmamasıydı. Ben bu metni, insanların merhametinin ne kadar şartlara bağlı olduğunu anlatan çok acı bir yüzleşme gibi hissettim. Henry’nin doktorun oğlunu kurtarmak için yanan eve girmesi bana saf, hesapsız bir iyiliği düşündürdü. O an herkes onunla gurur duyuyor, onu kahraman ilan ediyor. Ama yüzü yandığında her şey değişiyor. Aynı insan, aynı fedakârlık… Sadece görünüşü farklı. Ve bu fark, toplumun onu bir anda “canavar” olarak görmesi için yetiyor. Bu dönüşüm beni çok rahatsız etti; çünkü Henry değil, insanların bakışı değişiyor.
Henry’nin siyahi olması bu hikâyeyi daha da ağırlaştırıyor. Zaten baştan beri toplumun tam içinde olmayan bir karakterken, yaşadığı felaketten sonra tamamen dışarı itiliyor. Sanki kahramanlığı geçici bir izinmiş gibi. İşleri bitince, fazlalık hâline geliyor. Bu bana, insanların çoğu zaman merhameti bile şartlı yaşadığını düşündürdü.
Doktorun duruşu ise hikâyenin vicdanı gibi. Kasabanın önde gelen on iki kişisinin gelip Henry’nin ıssız bir vadiye bırakılmasını istemesi bana tüyler ürpertici geldi. Açıkça kötülük yapmıyor gibi görünüyorlar ama aslında onu hayattan silmek istiyorlar. Doktorun buna hiç tereddüt etmeden “asla” demesi, bana gerçek ahlakın çoğunluğa uymamakla ilgili olduğunu hissettirdi. Ama bunun bedeli ağır oluyor. İnsanlar doktora iş vermiyor, ailesini dışlıyor. Ve en acı sahnelerden biri, eşinin düzenlediği kabul gününde hiçbir kadının eve gelmemesi. Kimse bağırmıyor, kimse hakaret etmiyor; sadece yoklar. Bu sessizlik, hikâyedeki en sert cezaya dönüşüyor.
Hikâyenin sonunda benim için çok net bir şey kalıyor: Asıl canavar Henry değil. O sessiz, zararsız, hatta masum. Asıl korkutucu olan, rahatsız olan insanların vicdanlarını susturmak için başkalarını yok sayması. Stephen Crane bu hikâyeyle bana şunu düşündürdü: İnsanlık, rahat zamanlarda değil; zor, çirkin ve rahatsız edici anlarda sınanıyor. Ve çoğu zaman bu sınavdan sınıfta kalıyoruz.
Ve dürüst olmak gerekirse, bu hikâye bana şunu da sorgulattı: İnsanlar gerçekten merhametli mi, yoksa merhamet sadece onları rahatsız etmeyen durumlarda mı ortaya çıkıyor?
Canavar, bence sadece bir hikâye değil. İnsana kendini sorgulatan, okuduktan sonra da uzun süre içten içe rahatsız eden bir ayna.
·
35 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.