ÇANLAR GERÇEKTEN ÇALIYOR MU?Edebiyat
Sahi, bir savaş romanından ne bekler insan? Barut kokusunu duymayı mı… Kardeşin kardeşe silah doğrulttuğu o anın ağırlığını hissetmeyi mi… Yoksa idealler uğruna verilen kararların insan ruhunda açtığı yaraları mı?
Herkese selamlar sevgili kitap dostlarım!
İşte ben 
Çanlar Kimin İçin Çalıyor ’a tam olarak böyle beklentilerle başladım. İç savaşın ortasında geçen, beni psikolojik olarak sarsacak bir metin okuyacağımı düşündüm. Ama maalesef ki kitabı kapattığımda içimde kalan şey sarsıntı değil, eksiklik oldu.
Kitap 
Ernest Hemingway ’in İspanya İç Savaşı’nı anlattığı romanı. Zaten yazarın hayatına baktığımızda savaşın onun için sadece uzaktan izlenen bir tarihsel olay olmadığını görüyoruz. I. Dünya Savaşı’nda ambulans şoförlüğü yapmış, savaşın tam kalbinde bulunmuş bir isim. Ayrıca İspanya İç Savaşı’nı gazeteci olarak takip etmiş biri. Yani bu roman, yalnızca bir kurgu değil; bizzat tanıklığın, ideolojik heyecanın ve savaşın içinden süzülen bir metin. Ana karakter Robert Jordan’ın da bir nevi Hemingway’in gençlik idealizmini taşıdığını çok açıkça görüyoruz. İnandığı dava uğruna köprüyü havaya uçurmaya gönderilen, ölümü göze almış idealist bir adam. Yani aslında konu ve zemin mükemmel bir roman olabilecek türden.
Kitabımız dört gün içinde geçen bir olayı anlatıyor. Ama bu dört gün 550 sayfaya yayılıyor. Benim için asıl kopuş burada başladı. Çünkü metnin neredeyse tamamı diyaloglardan oluşuyor. Uzun uzun konuşmalar, tekrar eden cümleler, yer yer olay örgüsünden uzaklaşan sohbetler… 200 sayfada anlatılabilecek olay o kadar gereksiz, o kadar bomboş şekilde uzatılmıştı ki çok yordu beni. Betimleme neredeyse yok denecek kadar azdı ve bu durum da atmosferi zihnimde canlandırmayı çok zorlaştırdı. O dağların içindeki gerilimi, bekleyişin ağırlığını, savaşın boğucu atmosferini neredeyse hiç hissedemedim. Oysa bir iç savaş romanında atmosfer seni içine çekmeli, hatta biraz nefessiz bırakmalı. Burada o yoğunluktan eser yoktu.
Robert Jordan ve Maria’nın ilişkisi de bana geçmeyen bir başka nokta oldu. Maria savaşın en ağır travmalarını yaşamış bir genç kadın. Onun geçmişi, iç savaşın ne kadar kirli ve yıkıcı olduğunu gösteriyor. Özellikle kadınların nasıl ezildiğini, insan onurunun nasıl parçalandığını görüyoruz. Ama ikilinin aralasındaki aşk o kadar hızlı ve o kadar büyük yaşandı ki, inandırıcılığı zayıflattı bana göre. Hani romantik bir aşk kitabı olsa çok kısa bir sürede büyük bir aşkı yadırgamayabilirim ama bu kitapta dediğim gibi çok sırıttı. Savaş insanı hızlandırır, evet. Yarın garanti değildir, doğru. Ama yine de kanın gövdeyi götürdüğü bir iç savaşın ortasında bu kadar hızlı ve de çok büyük fedakarlıklarla örülü bir aşk bana fazla romantik geldi.
Savaşın kendisine gelirsek… İç savaş dediğimiz şey, bir ülkenin kendi kalbini yaralaması demek. Kardeşi kardeşe düşman eden, aynı sofraya oturmuş insanların birbirine silah doğrulttuğu bir yıkımdır aslında. Romanda bunun izleri var, evet. Özellikle geçmişte yapılan infazların anlatıldığı bölümler gerçekten etkileyiciydi. Ama genel atmosfer, beklediğim o boğucu savaş psikolojisini tam anlamıyla veremedi bana. Daha derin bir ruh çözümlemesi, daha sert bir yüzleşme bekliyordum.
Dil meselesi de benim için önemliydi. Hemingway’in sade üslubu biliniyor ama burada sadelik yer yer düzlük hissi verdi bana. Altını çizdiğim, dönüp tekrar okuduğum cümleler yok denecek kadar azdıı. Oysa böyle bir konu işlenirken daha çarpıcı bir edebi yoğunluk bekliyordum açıkçası. Dümdüz, kalbe hiç dokunmayan bir üslubu vardı yazarın.
Finaline geldiğimizde ise hikâye nihayet ağırlığını hissettirdi. Robert Jordan’ın son sahnesi, idealler uğruna verilen kararın bedelini gösteriyor. O an şunu çok net anlıyoruz: Savaşta kimse kazanmıyor, hele ki iç savaşta… O son sahneler gerçekten içime işledi ama keşke o duygu kitabın geneline yayılabilseydi…
Tavsiye eder miyim? Savaş edebiyatına ilgi duyanlar ve Hemingway’i okumak isteyenler için elbette önemli bir eser. Ama benim gibi daha yoğun atmosfer, daha güçlü betimleme ve daha derin bir iç savaş psikolojisi bekliyorsanız, beklentinizi ona göre ayarlayın derim.
Ben bu kitaptan daha fazlasını bekledim. Daha çok sarsılmayı, daha çok hissetmeyi, dah çok empati kurmayı… Çünkü iç savaş dediğimiz şey romantik bir fon değildir. Aşkın hızlandığı bir dekor hiç değildir. İç savaş, insanın kendi kanıyla yüzleşmesidir. Ama maalesef bu roman bana o yüzleşmeyi tam anlamıyla yaşatamadı.
Çan çaldı belki, ama benim içimde yankı bırakmadı.
Kitap ile, barış ile, sevgi ile kalın dostlar..
Görüşmek üzere…
Çanlar Kimin İçin Çalıyor ’a tam olarak böyle beklentilerle başladım. İç savaşın ortasında geçen, beni psikolojik olarak sarsacak bir metin okuyacağımı düşündüm. Ama maalesef ki kitabı kapattığımda içimde kalan şey sarsıntı değil, eksiklik oldu.
Kitap Ernest Hemingway ’in İspanya İç Savaşı’nı anlattığı romanı. Zaten yazarın hayatına baktığımızda savaşın onun için sadece uzaktan izlenen bir tarihsel olay olmadığını görüyoruz. I. Dünya Savaşı’nda ambulans şoförlüğü yapmış, savaşın tam kalbinde bulunmuş bir isim. Ayrıca İspanya İç Savaşı’nı gazeteci olarak takip etmiş biri. Yani bu roman, yalnızca bir kurgu değil; bizzat tanıklığın, ideolojik heyecanın ve savaşın içinden süzülen bir metin. Ana karakter Robert Jordan’ın da bir nevi Hemingway’in gençlik idealizmini taşıdığını çok açıkça görüyoruz. İnandığı dava uğruna köprüyü havaya uçurmaya gönderilen, ölümü göze almış idealist bir adam. Yani aslında konu ve zemin mükemmel bir roman olabilecek türden.
Kitabımız dört gün içinde geçen bir olayı anlatıyor. Ama bu dört gün 550 sayfaya yayılıyor. Benim için asıl kopuş burada başladı. Çünkü metnin neredeyse tamamı diyaloglardan oluşuyor. Uzun uzun konuşmalar, tekrar eden cümleler, yer yer olay örgüsünden uzaklaşan sohbetler… 200 sayfada anlatılabilecek olay o kadar gereksiz, o kadar bomboş şekilde uzatılmıştı ki çok yordu beni. Betimleme neredeyse yok denecek kadar azdı ve bu durum da atmosferi zihnimde canlandırmayı çok zorlaştırdı. O dağların içindeki gerilimi, bekleyişin ağırlığını, savaşın boğucu atmosferini neredeyse hiç hissedemedim. Oysa bir iç savaş romanında atmosfer seni içine çekmeli, hatta biraz nefessiz bırakmalı. Burada o yoğunluktan eser yoktu.
Robert Jordan ve Maria’nın ilişkisi de bana geçmeyen bir başka nokta oldu. Maria savaşın en ağır travmalarını yaşamış bir genç kadın. Onun geçmişi, iç savaşın ne kadar kirli ve yıkıcı olduğunu gösteriyor. Özellikle kadınların nasıl ezildiğini, insan onurunun nasıl parçalandığını görüyoruz. Ama ikilinin aralasındaki aşk o kadar hızlı ve o kadar büyük yaşandı ki, inandırıcılığı zayıflattı bana göre. Hani romantik bir aşk kitabı olsa çok kısa bir sürede büyük bir aşkı yadırgamayabilirim ama bu kitapta dediğim gibi çok sırıttı. Savaş insanı hızlandırır, evet. Yarın garanti değildir, doğru. Ama yine de kanın gövdeyi götürdüğü bir iç savaşın ortasında bu kadar hızlı ve de çok büyük fedakarlıklarla örülü bir aşk bana fazla romantik geldi.
Savaşın kendisine gelirsek… İç savaş dediğimiz şey, bir ülkenin kendi kalbini yaralaması demek. Kardeşi kardeşe düşman eden, aynı sofraya oturmuş insanların birbirine silah doğrulttuğu bir yıkımdır aslında. Romanda bunun izleri var, evet. Özellikle geçmişte yapılan infazların anlatıldığı bölümler gerçekten etkileyiciydi. Ama genel atmosfer, beklediğim o boğucu savaş psikolojisini tam anlamıyla veremedi bana. Daha derin bir ruh çözümlemesi, daha sert bir yüzleşme bekliyordum.
Dil meselesi de benim için önemliydi. Hemingway’in sade üslubu biliniyor ama burada sadelik yer yer düzlük hissi verdi bana. Altını çizdiğim, dönüp tekrar okuduğum cümleler yok denecek kadar azdıı. Oysa böyle bir konu işlenirken daha çarpıcı bir edebi yoğunluk bekliyordum açıkçası. Dümdüz, kalbe hiç dokunmayan bir üslubu vardı yazarın.
Finaline geldiğimizde ise hikâye nihayet ağırlığını hissettirdi. Robert Jordan’ın son sahnesi, idealler uğruna verilen kararın bedelini gösteriyor. O an şunu çok net anlıyoruz: Savaşta kimse kazanmıyor, hele ki iç savaşta… O son sahneler gerçekten içime işledi ama keşke o duygu kitabın geneline yayılabilseydi…
Tavsiye eder miyim? Savaş edebiyatına ilgi duyanlar ve Hemingway’i okumak isteyenler için elbette önemli bir eser. Ama benim gibi daha yoğun atmosfer, daha güçlü betimleme ve daha derin bir iç savaş psikolojisi bekliyorsanız, beklentinizi ona göre ayarlayın derim.
Ben bu kitaptan daha fazlasını bekledim. Daha çok sarsılmayı, daha çok hissetmeyi, dah çok empati kurmayı… Çünkü iç savaş dediğimiz şey romantik bir fon değildir. Aşkın hızlandığı bir dekor hiç değildir. İç savaş, insanın kendi kanıyla yüzleşmesidir. Ama maalesef bu roman bana o yüzleşmeyi tam anlamıyla yaşatamadı.
Çan çaldı belki, ama benim içimde yankı bırakmadı.
Kitap ile, barış ile, sevgi ile kalın dostlar..
Görüşmek üzere…··
638 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.