Bazı romanlar hikâyesiyle değil, kurduğu atmosferle hatırlanır. Bu roman ise ikisi arasında salınan bir yerde duruyor. Temelinde güçlü bir konu var: saplantıya dönüşen bir aşk, zamanın içinde çürüyen bir tutku ve hatıraya sığınarak yaşamayı seçen bir bilinç. Duygusal zemini sağlam; hatta yer yer insanın içine işleyen kırılmalar barındırıyor. Fakat benim için mesele hikâyeden çok anlatımın kendisinde düğümlendi.
Orhan Pamuk bilinçli olarak yavaş bir ritim kuruyor. Ayrıntılar, tekrarlar, eşya betimlemeleri ve uzayan iç monologlar takıntının ruhunu vermek için tercih edilmiş belli ki. Ancak bu tercih, bir noktadan sonra derinlik yaratmak yerine metni ağırlaştırıyor. Anlatı ilerlemekten çok kendi etrafında dolaşıyor hissi uyandırıyor. Aynı duygunun farklı cümlelerle yinelenmesi yoğunluk değil, yorgunluk üretiyor.
Romanın güçlü yanı, aşkın masumiyetle başlayıp saplantıya evrilen sürecini sabırla inşa etmesi. Zayıf yanı ise bu inşanın gereğinden fazla uzatılması. Yer yer “anlatmak” yerine “göstermek” tercih edilseydi, metin daha sarsıcı ve daha ekonomik olabilirdi.
Beni mesafeli kılan bir diğer unsur ise romanın kurmaca sınırlarını aşarak bir projeye eşlik ediyormuş izlenimi vermesi oldu. Gerçek hayatta da var olan Masumiyet Müzesi ile kurulan bağ, bazı bölümlerde edebî bütünlüğün önüne geçiyor. Eşya listeleri, katalogvari detaylar ve sergileme fikrinin ısrarla vurgulanması, anlatının doğal akışını zedeliyor. Okur olarak bir hikâyenin içinde ilerlemek isterken, zaman zaman kavramsal bir projenin altyapısını okuduğumu hissettim. Bu durum romanın duygusal samimiyetini gölgeleyerek metni yer yer ticari bir kaygının gölgesinde bırakıyor.
Sonuç olarak bu romanı tamamen olumsuz bir yere koyamıyorum; çünkü güçlü bir fikri ve unutulmayacak sahneleri var. Ancak anlatım tercihiyle arama mesafe koydu. Hikâyeye saygı duydum, fakat kalemin ritmiyle bağ kuramadım.
Benim için bu kitap: Güzel bir fikrin, ağır bir anlatım ve fazla bilinçli bir inşa süreci içinde yorulmuş hâli.
·
83 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.