Jean Teulé – Dansa Davet
Bu kitap, 1518 Strasbourg’da gerçekten yaşanmış Dans Vebasını anlatıyor. Okurken roman değil de tarihten çıkıp gelmiş bir kâbusun içine düşmüş gibi hissettiriyor.
Gerçek şu: İnsanlar günlerce, haftalarca durmadan dans etmiş. Düşene kadar… hatta hayatını kaybedene kadar. Başta metafor sandım ama tamamen gerçek bir tarihsel vaka.
Jean Teulé’nin anlatımı tam anlamıyla grotesk:
Hem güldüren hem rahatsız eden, hem gerçek hem abartı gibi duran o tuhaf ara ton. Dans eden kalabalıkları okurken bir yandan gülümsüyorsun, bir yandan içini bir sıkıntı kaplıyor.
Dans Vebası'nın nedeni hâlâ kesin değil ama en güçlü ihtimaller şunlar:
Aşırı dini baskı ve kıyamet korkusu
Kıtlık, açlık ve psikolojik çöküş
Toplumsal travma
Kitlesel histeri (kalabalığın birbirini taklit etmesi)
Tarihçiler ayrıca, olayın bir çeşit “kolektif kaçış davranışı” olabileceğini söylüyor: İnsanlar baskı, yoksulluk ve umutsuzluk altında sıkışınca beden, zihnin kaldıramadığı şeyi dışarı vurmaya başlıyor. Yani sadece dans etmiyorlar; toplumsal bir çöküşün sahnesi yaşanıyor.
Ve kitabın sonunda verilen şu bilgi beni durdurdu:
“Bu olaydan 54 yıl sonra Aziz Bartolomeus Yortusu Katliamı yaşandı.”
Bir dönem kendini kaybedip dans eden kalabalık, yıllar sonra aynı kontrolsüzlükle şiddete kapılıyor.
Bu bağlantı aslında şunu söylüyor:
Toplum aynı toplum… Sadece sahne değişiyor.
İnsan davranışı bazen komik, bazen korkutucu; bazen tuhaf, bazen ölümcül.
Dansa Davet, tarihte yaşanmış “garip bir olay”dan çok, insanlığın kırılgan ve kontrolsüz tarafını gösteren bir uyarı gibi. Dansa Davet