Haremli Sufrajetler / Demetra Vaka
Büyükada doğumlu bir İstanbul Rum’u olan yazar Demetra Vaka’nın anlatımı ve gözlemci rehberliğinde çıktığım bu yolculuk,yüksek duvarların ardındaki toplumsal uçurumları ve kadın kalbindeki ince sızıları barındırıyor. Varlıklı bir ailenin kızı olarak dünyaya gelen ancak babasının vefatıyla maddi zorluklar yaşayan Demetra Vaka,Abdülhamit’in izniyle Amerika’ya bakıcı olarak gitmiş; bu deneyimiyle de Batılı kadınlar ile Osmanlı kadınları arasındaki derin farkları eserine taşımıştır. Ancak yazarın anlatımında,göz ardı edemeyeceğim düşünce çelişkileri mevcut. Bir yanda Avrupa’yı modernliğin zirvesi olarak görüp Osmanlı kadınlarını küçümserken,diğer yanda haremdeki kadınların özgürlükçü uyanışlarından rahatsızlık duyup bu geleneksel düzenin değişmemesini arzulaması ve hatta bunu da modern bulduğu Avrupa kadınlarının olumsuz davranışlarından kıyaslamalarla birlikte,örnekler vererek yapması tam bir paradokstu ya da bu ne perhiz olayı…
Hele ki İstanbul’un Yunanlar için kanayan bir yara olduğunu ve bir gün geri alınacağı hayalini satır aralarına gizlemesi,beni şaşırttığı kadar "oldu canım" dedirtip kibirine karşı gülümsetti…
Yazarın bu üstenci tavrını bir kenara bırakıp sayfaları çevirdiğimizde,o dönemlerde "Genç Türkler" rüzgarıyla esen özgürlük hayalleri ile ağır harem kapıları arasındaki sessiz ama güçlü mücadeleye konuk oluyoruz. Çok eşliliğin bir korunma alanı değil,aksine sessiz bir hapishane olduğu gerçeği,Demetra’nın misafir olduğu paşa haremlerindeki hanımefendilerin hüzünlü diyaloglarında birleşiyor. Bazı paşa eşlerinin bu durumu tamamen kabullenmiş olması,hatta kendi istekleriyle kocalarını evlendirmeleri ne kadar sarsıcıysa; o dönem atılan her ürkek adımın,kadın dayanışmasının ve eğitimin sihirli gücünün bugün yürüdüğümüz aydınlık yolların ilk taşları olduğunu görmek de o denli kıymetliydi. Bu noktada, kadınların seçme ve seçilme hakkı için radikal bir mücadele veren Sufrajetler’in ruhunun,kapalı kapılar ardında bile nasıl yankılandığını hissetmek kitabın tarihsel değerini kat be artıran bir detay. Nihayetinde Haremli Sufrajetler, bir kadının kaleminden çıkan tüm çelişkilere rağmen,geçmişin karanlığından bugünün özgürlüğüne uzanan sancılı bir dönüşümün öyküsüne yer veriyor.
Tereddütsüz Tavsiyemdir.
57 alıntı paylaşımıyla kapanışı yapıyorum. (:
·
34 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.