Uzun zamandır okumak isteyip de sonunda okuduğum bu güzel kitapla merhaba diyorum. Elbette bu kitabı okuyanlarınız vardır. Kitabın kendisi hafif ve ince; ancak içeriğinin derinliği asırlar öncesine uzanır.
Peki neler var bu kitapta?
Öncelikle, dilin yirmi çeşit hastalığından bahsedilir. Ardından bu hastalıkların çözümleri ve dilin insana kazandıracağı iyi ya da kötü hâller anlatılır. Anlatım; hadisler, ayet-i kerimeler ve sahabelerin yaşadığı olaylarla desteklenir. Böylece doğruyu bulmamız için sağlam bir zemin oluşturulur.
Dil öyle bir şeydir ki insanı ya refaha kavuşturur ya da yüzüstü cehenneme sürükler. Nitekim kitapta geçtiği üzere, aynen aktarıyorum:
“İnsanları yüzleri üstü cehenneme sürükleyen, ancak dillerinin kazandığı günahlardır. Dilin şerrinden ise ancak onu İslâm’ın edebiyle edeplendiren ve helâl sözlerle sınırlı tutan kimse kurtulur.”
Gazali, dili süsleyerek anlatmaz.
Onu makyajlamaz.
Dilin arkasına saklanan niyetleri tek tek ortaya çıkarır.
Dedikodunun “sohbet”, kırıcı sözlerin “doğruluk”, susmamanın ise “samimiyet” kılığına nasıl sokulduğunu açıkça gösterir.
İmam Gazali, Dil Belası’nda dili sıradan bir iletişim aracı olarak görmez. Ona göre dil, insanın en kolay günaha sürüklendiği kapıdır. Çünkü çoğu günah için niyet gerekir; ancak konuşmak için çoğu zaman durup düşünmeyiz.
Kitapta; yalan, gıybet, laf taşımak, alay, kibir, boş konuşmak ve susulması gereken yerde konuşmak gibi pek çok dil afeti tek tek ele alınır. Resûl-i Ekrem Efendimiz’in (s.a.v) “Güzel söz sadakadır” buyruğu ise bu noktada bir denge unsuru olarak karşımıza çıkar.
Gazali, dili tamamen susturmayı değil; onu terbiye etmeyi öğütler. Yani mesele konuşmak değildir; mesele, ne için ve kimin adına konuştuğumuzdur.
Dil bazen bir ibadet hâline gelir; bir teselli cümlesiyle, yerinde bir suskunlukla, inceliği koruyarak…
Ancak aynı dil, farkına varmadan kalp kırabilir, itibar zedeleyebilir ve insanı küçük düşürebilir.
Gazali’ye göre en tehlikeli durum da budur:
Zarar veren sözlerin büyük bir kısmı, iyi niyet kılıfı altında söylenir.
Kitap ilerledikçe insan, kendi konuşmalarını bile sorgulamaya başlar.Gerçekten ihtiyaç olduğu için kaç cümle kurduk?
Kendimizi göstermek, haklı çıkmak ya da rahatlamak için kaçını söyledik?
Gazali, bu sorular sorulmadan yapılan her konuşmayı riskli bulur.
Bu yüzden bu kitabı okumayan, çok şey kaçırır. 
Dil Belâsı
Dil Belâsı
·
25 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.