Bazı romanlar vardır; bir karakteri anlatır gibi görünür ama aslında bir dönemin vicdanını önümüze koyar. Fosforlu Cevriye tam da böyle bir kitap. Suat Derviş, toplumun kenarında yaşamaya mahkûm edilmiş bir kadını merkeze alırken yalnızca bir aşk hikâyesi yazmaz; görünmeyenlerin, duyulmayanların, adı konmamış yalnızlıkların hikâyesini anlatır.
Cevriye, Galata’nın arka sokaklarında yaşayan, hayatın sertliğini erkenden öğrenmiş bir kadındır. Ona “Fosforlu” denir; çünkü gecenin en karanlık yerinde bile ışıldayan bir tarafı vardır. Bu lakap, ironik bir güzellik taşır. Çünkü ışığı, kendi hayatını aydınlatmaya yetmez; daha çok başkalarının karanlığında fark edilir.
Romanın merkezinde bir aşk vardır ama bu aşk romantik bir masal değildir. Daha çok, insanın kendini ilk kez değerli hissettiği o kırılgan ana benzer. Cevriye’nin sevdası, karşılık bekleyen bir sevda değildir; var olmak için bir sebep arayan bir kalbin çırpınışıdır. Onun sevgisi, toplumun ona yakıştırdığı kimliğin çok ötesindedir. İşte romanın en sarsıcı tarafı burada başlar: “ahlaksız” diye yaftalanan bir kadının, en saf duygulara sahip oluşu.
Suat Derviş’in kalemi güçlü ama gösterişsizdir. Duyguyu büyütmeden derinleştirir. İstanbul ise romanda bir fon değil, başlı başına bir ruh hâlidir. Sisli geceler, loş meyhaneler, dar sokaklar… Hepsi Cevriye’nin iç dünyasının uzantısı gibidir. Şehir ne kadar kalabalıksa, Cevriye o kadar yalnızdır.
Ancak romanın zayıf yanları da yok değil. Öncelikle olay örgüsü yer yer melodram sınırına yaklaşıyor. Cevriye’nin fedakârlığı bazı okurlar için fazlasıyla romantize edilmiş gelebilir, bana öyle geldi. Özellikle aşkın tek kurtuluş yolu gibi sunulması, karakterin başka bir çıkış ihtimalini gölgeliyor.
Erkek karakterin derinliği ise Cevriye kadar güçlü değil. Onun iç dünyası daha silik kalıyor. Bu da ilişkinin dengesini zaman zaman zayıflatıyor. Cevriye’nin duygusal yoğunluğu o kadar baskın ki, diğer karakterler arka planda kalabiliyor.
Ayrıca romanın sonu, bazı okurlar için tahmin edilebilir ve kaderci bulunabilir. Sanki Cevriye’nin yazgısı en baştan çizilmiş ve o çizginin dışına çıkmasına izin verilmemiş gibi.
Bu romanı okurken en çok şu çelişki çarptı beni: İnsan bazen en kirli sayılan yerde en temiz duygularla karşılaşabiliyor. Cevriye’nin neşesi yüzeyde bir savunma gibi dursa da, altındaki kırılganlık insanın içine işliyor. Onu acıyarak değil, anlayarak okumak gerekiyor. Çünkü o, kurban olmaktan çok daha fazlası; kendi koşullarında güçlü, canlı ve dirençli bir kadın.
Fosforlu Cevriye, yalnızca bir aşk romanı değil; toplumun iki yüzlülüğüne tutulmuş bir aynadır. Ve o aynaya bakınca insanın içi biraz burkuluyor. Belki de bu yüzden roman bittikten sonra Cevriye uzun süre zihinden çıkmuyor.
·
241 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.