Jonathan Brown’ın "Kısa Bir Giriş" serisi için kaleme aldığı bu çalışma, Oxford University Press etiketiyle akademik bir zırha bürünse de sayfalar ilerledikçe yazarın Müslüman kimliği ile oryantalist metodolojisi arasındaki gerilimli hat, adeta bir fay hattı gibi belirginleşiyor.
Eserin merkezinde, İbn İshak ve İbn Hişam gibi temel direkleri mercek altına alan Brown; Hz. Peygamber’in hayatındaki her kıvrımı Yakın Doğu’nun kadim kültürel havzasıyla ilişkilendirme gayretine düşerken, yer yer tarihî gerçekliğin ufkunu zorlayan analojilere savruluyor. Öyle ki İslam inancının sarsılmaz bir rüknü olan "ismet" sıfatının dahi dokuzuncu yüzyılda kurgulanmış bir "üretim" olduğu iddiası, metnin nesnellik iddiasını bir anda darmadağın etmektedir. Kur’an’ın metinsel bütünlüğünü ve korunmuşluğunu teslim etse de siyer verilerini bölge folkloruna sızmış "efsanevî" tortular gibi okuması, eseri Batılı bir zihnin Doğu’yu kendi hazır kategorileriyle hapsetme refleksinin tipik bir örneğine dönüştürüyor.
Buna mukabil kitabın son düzlüğü, akademik mesafenin yerini sosyolojik bir tercüme çabasına bıraktığı hayli şaşırtıcı bir duygu iklimine kapı aralamaktadır. Müslümanların Hz. Muhammed’e duyduğu köklü muhabbeti Batılı okura anlatma derdine düşen yazar; mevlid kutlamalarından ilahilerin gizli kalmış arka planına, karikatür krizlerindeki yaralı tepkilerden neden bir resim geleneğinin neşet etmediğine kadar geniş bir yelpazede güncel pratiklerin izini sürüyor.
Bir yanda dokuzuncu yüzyılın bir inşası olarak gördüğü teolojik kavramlar, diğer yanda ise bu sönmeyen bağlılığın boyutlarını izah etmeye çalışan empatik bir lisan; karşımızdaki tablo, hakikat ile metodoloji arasında sıkışmış, yer yer ufuk açıcı ama çoğunlukla mesafeli kalmayı seçmiş bir portre çalışmasıdır.
·
40 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.