Tolstoy'un okurken en etkilendiğim kitabı bu oldu. Annemi kaybedeli üç ay oluyor. Belki de bu sebeple kitap bana bu kadar tesir etti. Özellikle son sayfalarını okurken anlatıcının acısını derinden yaşadım. Kaç yaşında olursan ol, annen ölene kadar çocuk, öldükten sonra ise büyük oluyorsun. Kimsesiz kalmış bir büyük hem de!
Lev Tolstoy 'un hayatından izler taşıyan üçlemesinin ilk kitabı Çocukluk ; dünyaya bir çocuğun gözüyle bakmayı gayet iyi başarmış. Roman bir çocuğun büyüme sürecini ustalıkla anlatırken aynı zamanda insanda ahlaki oluşumun, benlik algısının ilk emarelerini de irdelemiş. Bu yönüyle roman insan ruhunun çocukluk dönemine ait anatomisini de okuruna sunmuş.
Nikolay isimli anlatıcının ağzından dinlediğimiz roman geçmişin olgun bir bilinç ile eleştirel bir şekilde sunumudur. Olayları yaşayan saf ve hassas bir çocukken anlatan ise analiz ederek yargılayan yetişkin Nikolay'dır.
Nikolay; romanda iyi bir ahlak ve kişilik oluşturmaya çalışan saf ve anne sevgisine bağımlı bir çocuktur. Yalan söylerken yaşadığı suçluluk, kıskançlık ve gurur, annesine olan doğal sevgi onun bir otoriteye değil de vicdana dayanan ahlaki oluşumunun ilk kanıtlarıdır.
Anne romanda idealize edilmiş önemli bir karakterdir. Nikolay ahlaki temellerini annenin temizliği üzerinden oluşturmaya başlar. Annenin ölümü ise Nikolay'da hayatındaki ilk sarsıcı kırılmadır. Varoluşsal huzursuzluğun, faniliğin derinden hissedilmesi anne figürü ile sembolize edilmiştir.
Aristokrat bir aile içinde büyüyen Nikolay, sınıf ve toplumsal farklılığı çocukken oyunlar oynadığı arkadaş çevresinde fark eder. İçinde bulunduğu sınıfın yapaylığı, riyakarlığı ahlaki oluşumunda etkili olur. Bu yapaylık ve riya onun kendi iç dünyasında benlik algısını oluşturmasına yardım eder. Küçük düşme korkusu, başkalarının ona bakışı bu algının oluşmasında göze çarpar.
Eserde doğrusal olarak ilerleyen zaman anlatıcının zihin süzgecinden geçer. Bu sebeple zamanı okur anlatıcının zihniyle yaşar. Dil sade ve yalın ama bir o kadar da derinliklidir. Samimi bir anlatım, itiraflar ve doğal betimlemeler vardır.
Lev Tolstoy bu eserin derinliklerinde şu sorulara cevap aramıştır: İnsanda iyilik doğuştan mıdır? Ahlak sezgisel mi yoksa öğrenilen bir şey midir? Çocukluk, insan ruhunun en saf hali midir?
ÇocuklukLev Tolstoy · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20249,4bin okunma