"ÖTEKİ ŞEYLERİN TARİHİ"
"Cümlem biter bitmez meydanı da, sözü de ona bıraktım. O da, "Boş boş bakanlara, laftan anlamayanlara angut gibi bakma diyerek hakaret ederken de aslında angutlara haksız lık ediyorsunuz" dedi büyümüş de küçülmüş edayla. "Hoppala, ağustosböceği yetmedi, bir de angutun mu der dine düşeceğiz?" "Düşün tabii... O eşine en sadık hayvanlardan biridir, kuşlar arasında tekeşli olan nadir türlerdendir. Ördekgillerden bir yaban kuş olan Angut kuşunun (Angıt/Tadorna ferruginea) eşi/dişisi hastalanınca ya da yaralanınca gözlerini ayırmadan eşinin başucunda beklediğine, dişisi ölünce de başka dişiyle bağ kurmayıp ardından yas tuttuğuna inanılır. İnsanlar hassas mizaçlı bu kuşun özelliklerine saygı göstereceğine, adını aşağılamak için kullanıyor. Keşke, ah keşke, herkes sevdiğine angut kuşları gibi bakabilse."
Günlük hayatta sıradanlaştırdığımız pek çok alışkanlık, gelenek ve nesnenin ardında aslında hiç tahmin etmediğimiz hikâyeler yatıyor. Hepimizin dilinde dolaşan ama nereden geldiğini pek de düşünmediğimiz deyimler, alışkanlık haline getirdiğimiz davranışlar ya da doğru bildiğimiz koskoca yanlışlar vardır.
Peki hiç düşündük mü?
*Cenazelerde neden siyah giyeriz? Eski dönemlerde insanlar, ölen kişinin ruhunun ya da kötü ruhların defin sırasında orada bulunan birinin bedenine gireceğine inanıyordu. Bu korkuyla vücutlarını siyah boyayla boyayarak görünmez olmaya çalışıyorlardı. Zamanla bu uygulama, siyah giyinme ve örtünerek kötü ruhlardan gizlenme geleneğine dönüştü.
*Ölülerin ardından helva kavrulmasının sebebi ise çok katmanlı: Hem insanları bir araya getiriyor, hem kavrulan helvanın kokusunun ölen kişinin ruhuna ulaştığına inanılıyor, hem de helvanın besleyici ve doyurucu olması bu geleneğin sürdürülmesinde etkili oluyor.
*Ölü zilci meselesi... İnsanlık tarihinin en trajik ironilerinden biri bu. Kurşun kadehlerle zehirlenip ölü sanılarak gömülen insanlar... Ve onların sesini duyabilmek için mezarlara zil yerleştirmek. Şimdi düşünüyorum da, biz hâlâ kaç şeyin üzerini "öldü" diyerek kapatıyoruz? Kaç gerçeği, kaç sesi, kaç canlıyı diri diri gömüyoruz üstünkörü yargılarımızla?
*Satrancın İran'da bir padişah tarafından savaş stratejisi amacıyla üretildiğini biliyor muydunuz? 1400 yıl önce, 5-6. yüzyılda Mısırlıların oynadığı bu oyunun en iyi oyuncuları Türkler arasından çıkmış. 15. yüzyılda kraliyet oyunu olarak anılmaya başlanan satranç için üretilen ilk robotun adı ise oldukça ilginç: "The Türk".
*Çocukluğumuzun vazgeçilmezi Şirinler'in bile bir ideoloji taşıdığını biliyor muydunuz? En küçük detayına kadar sosyalizmi anlatan çizgi film, zamanla kapitalizmin etkisiyle metaya dönüştürüldü. Şirinleri yok edemeyen sistem, onları tüm değerleriyle serbest piyasaya sunarak büyük rant sağladı.
*Uğur böceğinin adının nereden geldiğini hiç merak ettiniz mi? Bu sevimli böcekler, bazı zararlı böcek türlerini öldürerek halkı rahata kavuşturduğu için "uğurlu" kabul edilmiş. Üzerindeki yedi siyah nokta da yedi rakamının uğurlu sayılmasının kökenlerinden biri olarak biliniyor.
Her biri, günlük hayatta fark etmeden benimsediğimiz alışkanlıkların, nesnelerin ve geleneklerin ardındaki zengin tarihi gözler önüne seriyor. Sohbet tadındaki anlatımıyla akıp giden eser, kısacık bir zaman diliminde kocaman bir bilgi birikimi kazanmamızı sağlıyor.
Kitap, sadece bir bilgi kaynağı değil; âdeta bir merak yolculuğu. Yerelden evrensele, komikten hüzne, şaşırtıcıdan düşündürücüye uzanan geniş bir yelpazede, geçmişin izlerini sürüyor, anlamını yitirmiş kelimelerin serüveni, unutulan ya da unutturulanların peşinde bir dedektif gibi dolaşıyoruz.
Ancak yolculuk sadece bizim kültürümüzle sınırlı değil. Dünyadan da akılalmaz olaylarla karşılaşıyoruz.
Bu kitap bir "okuma" değil, bir "görme" deneyimi aslında. Gözlerimizle değil, aklımızın ve kültürümüzün kökleriyle görmeyi öğreten bir deneyim.
Ve fark ediyoruz ki, en büyük zenginlik, ne çok şey bildiğimiz değil, ne kadar çok şeyin farkında olduğumuz.
Kitapla Kalın.
·
40 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.