Yasın, Ailenin ve Ölümün İç İçe Geçtiği Bir Hikâye HamnetEdebiyat
! Yazı spoiler içermektedir
Hamnet’i okurken sürekli kendime şunu sordum: Bu kitap kimin hikâyesi? Bir ailenin mi, Agnes’in mi, yoksa doğrudan yasın kendisinin mi?
Ben romanı en çok Agnes’in gözünden deneyimledim. Onun doğumundan, hatta doğum öncesine uzanan sezgisel dünyasından başlayıp Hamnet’le vedalaşmasına, o büyük kaybı kabullenme sürecine kadar yanında yürüdüm. Bu yüzden ilk başta bana tamamen Agnes’in hikâyesi gibi geldi. Ama ilerledikçe fark ettim ki bu sadece bir annenin yas anlatısı değil. Yasın öncesindeki hayatlar, ilişkiler, kırgınlıklar ve bağlar da en az kaybın kendisi kadar belirleyici. O yüzden artık bu kitabı tek bir karaktere ait görmüyorum; bana göre bu, bütün bir ailenin ve hatta bir dönemin hikâyesi.Kitapta beni en çok etkileyen şeylerden biri, ölümün adeta bir karakter gibi yazılmasıydı. Hastalığın nasıl yola çıktığı, hangi evlerden geçtiği, hangi bedeni seçtiği anlatılırken ölüm soyut bir kavram olmaktan çıkıyor. Neredeyse nefes alan bir şeye dönüşüyor.
Bu anlatım bana masalsı bir hava verdi ama aynı zamanda çok sarsıcıydı. Ölüm bir anda gelmiyor; yol alıyor, yaklaşıyor, dokunuyor. Ve biz o yaklaşmayı izliyoruz. Bu yüzden Hamnet’in ölümü bir “an” değil, bir süreç gibi hissettirdi bana.
Hamnet’in kız kardeşinin yerine ölmesi beni uzun süre düşündürdü. Zaten baştan beri ölecek olan o muydu? Ölümü bu yüzden mi gördü? Yoksa annesinden gelen o doğaüstü sezgiyle, bir şekilde ölümü fark edip bilinçli bir fedakârlık mı yaptı?
Roman bu sorulara cevap vermiyor. Ama belki de en güzel yanı bu. Kesin bir açıklama sunmaması, beni metnin içinde düşünmeye itti. Bazen gerçekten kader mi diye düşündüm, bazen de Agnes’in doğayla kurduğu o gizemli bağın Hamnet’e de geçtiğine inandım.
Kitapta bir başka dikkat çekici tercih de “isimsiz adam”. Yani aslında kim olduğunu bildiğimiz ama adı hiç anılmayan baba: William Shakespeare.
Adının geçmemesi çok bilinçli bir tercih gibi duruyor. Böylece okuyucu biyografik bilgiyle değil, insani bağla okuyor metni. “Büyük yazar” kimliği yerine bir baba, bir eş, bir oğul görüyoruz.
Ancak kitabın tanıtımları çoğu zaman bu sürprizi bozuyor. Yine de metin, Shakespeare’i bir mit olmaktan çıkarıp yas tutan bir babaya dönüştürmeyi başarıyor.
Babanın kendi babasıyla yaşadığı çatışmayı oğluna aktarmamaya çalışması da çok etkileyici. Kendi kırgınlığını miras bırakmamaya çalışması, aslında onun iyileşme çabası. Bu da romanın en sessiz ama en güçlü gelişim çizgilerinden biri.
Roman, yas sürecini psikolojik olarak çok katmanlı veriyor. Kübler-Ross’un yas evrelerini neredeyse birebir görüyoruz:
Önce inkâr
Sonra öfke (kadere, babaya, kendine…)
Pazarlık
Derin bir depresyon
Ve yavaş yavaş kabulleniş
Agnes’in mekânla kurduğu ilişki de çok çarpıcı. Evden taşınmak istememesi, Hamlet’i evin tahtalarında, gölgelerinde hissetmesi… Ölüm mekâna siniyor. Ev artık sadece bir ev değil; kaybın saklandığı bir alan.
Ayrıca yasın fiziksel boyutunu da görüyoruz. Güçsüzlük, kansızlık, ağrılar… Acı sadece ruhsal kalmıyor, bedene yerleşiyor. Bu detay romanı çok gerçek kılıyor.
Roman şu soruyu sorduruyor:
Yas bir aileyi parçalar mı, yoksa bir araya mı getirir?
Başlangıçta parçalanma görüyoruz. Herkes kendi yasını yalnız yaşıyor. Ama zamanla bir toparlanma başlıyor. Özellikle baba sanat aracılığıyla yas tutuyor. Yazdığı oyunla, oğluna başka bir hayat veriyor.
Sanat burada adeta bir terapi. Baba sahnede hayalet olurken, oğluna yaşam alanı açıyor. Çok çarpıcı bir paralellik var:
Hamnet kardeşi yaşasın diye ölümü seçmiş gibi.
Baba da oğlunun adı yaşasın diye kendi varlığını silikleştiriyor.
Bu fedakârlık teması romanın en dokunaklı yanlarından biri.
Eldiven (başta önemsiz gibi görünen ama sonra anlam kazanan nesne) romanın küçük ama güçlü ayrıntılarından biri. Agnes’in elindeki kuşla kurduğu bağ, nesnelerin anlam değiştirmesi, tiksinilen bir şeyin hediyeye dönüşmesi…
Roman tam da bu küçük dönüşümlerle büyüyor.
Hamnet ne sadece Agnes’in hikâyesi,
ne sadece bir annenin yas süreci,
ne de sadece Shakespeare’in trajedisine ilham olan bir olay.
Bu, yasın bir aileyi nasıl dönüştürdüğünün hikâyesi.
Ölümün bir karakter gibi dolaştığı, mekânlara sindiği, bedene yerleştiği bir anlatı.
Ve en çok da, sevginin kayıptan sonra nasıl başka bir biçime dönüştüğünün hikâyesi.
Ve belki de en çok şunu söylüyor:
Bazı kayıplar insanı eksiltmez, dönüştürür.
·
38 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.