“YA HAYIR SÖYLEYİN, YA DA SUSUN!”Edebiyat
Herkese selamlar sevgili kitap dostlarım.
Bugün size okuduktan sonra etkisinden kolay kolay çıkamayacağınız bir kitaptan bahsetmek istiyorum: Dilin Afetleri.
Kitabın yazarı 
İmam Gazali 11. yüzyılda yaşamış, Bağdat’taki Nizamiye Medreseleri’nde baş müderrislik yapmış, ilmiyle bütün İslam dünyasında büyük saygı görmüş bir alim. Öyle ki “Hüccetü’l İslam”, yani “İslam’ın delili” denmiş. Sadece din ilimlerinde değil, felsefe dünyasını da etkilemiş bir isim. Yunan filozoflarının fikirlerini çürütmüş, Hasan Sabbah ve Batınî hareketlerine karşı kalemiyle mücadele etmiş, çağının dahi zihinlerinden… Ama Gazali’nin asıl meselesi sadece fikirleri çürütmek değil; insanın kalbini ve ahlakını da inşa etmek. En büyük eseri 
İhyâ-u Ulumi'd-Din (4 Cilt Takım) de bunun için yazılmış dev bir eser.
Elimizdeki bu kitap, o eserin “Dilin Afetleri” bölümünden alınmış. Küçücük bir kitap ama etkisi gerçekten büyük. Çünkü Gazali burada insanın en çok kullandığı ama en az düşündüğü şeyi ele alıyor: Dilini.
Yalan, gıybet, ikiyüzlülük, boş söz, kırıcı konuşmalar… Kitapta tam yirmi başlık altında dilin insanı nasıl felaketlere sürükleyebileceğini anlatıyor. Üstelik bunu kuru nasihatle değil; ayetler ve hadislerle vicdanımıza dokunarak yapıyor. Peygamber Efendimiz’in (sav) hadisiyle vuruyor mesela:
“İnsanları yüzüstü cehenneme sürükleyen şey, dillerinin biçtiğinden başka nedir?”
İşte o anda insan durup düşünüyor. Bugün gıybet neredeyse sohbetin ana malzemesi olmuş durumda. Bir araya geldiğimizde dedikodu yapmazsak konuşacak konu bulamıyoruz. Daha acısı, yaptığımızı türlü bahanelerle masumlaştırıyoruz. “Ama doğru söylüyorum”, “bunları yüzüne de söylerim” vs… Böylece birbirimizin vicdanını rahatlatıyor, fakat belki de cehenneme depar atıyoruz…
Yalan için de durum farklı değil. Artık yalana bile isimler taktık: Pembe yalan, beyaz yalan… Sanki rengi değişince hakikat de değişiyormuş gibi.
Gazali bu kitapta dilimize öyle bir ayna tutuyor ki okurken başkalarını değil, önce kendimizi görüyoruz. Ve kitabı kapattığımızda aklımıza şu soru düşüyor:
Acaba biz dilimizi gerçekten ne için kullanıyoruz?
O yüzden en iyisi:
“Ya hayır söyleyelim, ya da susalım!”
Kitap ile kalın, görüşmek üzere…
İmam Gazali 11. yüzyılda yaşamış, Bağdat’taki Nizamiye Medreseleri’nde baş müderrislik yapmış, ilmiyle bütün İslam dünyasında büyük saygı görmüş bir alim. Öyle ki “Hüccetü’l İslam”, yani “İslam’ın delili” denmiş. Sadece din ilimlerinde değil, felsefe dünyasını da etkilemiş bir isim. Yunan filozoflarının fikirlerini çürütmüş, Hasan Sabbah ve Batınî hareketlerine karşı kalemiyle mücadele etmiş, çağının dahi zihinlerinden… Ama Gazali’nin asıl meselesi sadece fikirleri çürütmek değil; insanın kalbini ve ahlakını da inşa etmek. En büyük eseri İhyâ-u Ulumi'd-Din (4 Cilt Takım) de bunun için yazılmış dev bir eser.
Elimizdeki bu kitap, o eserin “Dilin Afetleri” bölümünden alınmış. Küçücük bir kitap ama etkisi gerçekten büyük. Çünkü Gazali burada insanın en çok kullandığı ama en az düşündüğü şeyi ele alıyor: Dilini.
Yalan, gıybet, ikiyüzlülük, boş söz, kırıcı konuşmalar… Kitapta tam yirmi başlık altında dilin insanı nasıl felaketlere sürükleyebileceğini anlatıyor. Üstelik bunu kuru nasihatle değil; ayetler ve hadislerle vicdanımıza dokunarak yapıyor. Peygamber Efendimiz’in (sav) hadisiyle vuruyor mesela:
“İnsanları yüzüstü cehenneme sürükleyen şey, dillerinin biçtiğinden başka nedir?”
İşte o anda insan durup düşünüyor. Bugün gıybet neredeyse sohbetin ana malzemesi olmuş durumda. Bir araya geldiğimizde dedikodu yapmazsak konuşacak konu bulamıyoruz. Daha acısı, yaptığımızı türlü bahanelerle masumlaştırıyoruz. “Ama doğru söylüyorum”, “bunları yüzüne de söylerim” vs… Böylece birbirimizin vicdanını rahatlatıyor, fakat belki de cehenneme depar atıyoruz…
Yalan için de durum farklı değil. Artık yalana bile isimler taktık: Pembe yalan, beyaz yalan… Sanki rengi değişince hakikat de değişiyormuş gibi.
Gazali bu kitapta dilimize öyle bir ayna tutuyor ki okurken başkalarını değil, önce kendimizi görüyoruz. Ve kitabı kapattığımızda aklımıza şu soru düşüyor:
Acaba biz dilimizi gerçekten ne için kullanıyoruz?
O yüzden en iyisi:
“Ya hayır söyleyelim, ya da susalım!”
Kitap ile kalın, görüşmek üzere…·
764 Gösterim
3 Yorum
Bazen doğrular sert olabilir ama amaç hayırsa söylemek de gerekir Haklısın söz ya iyilik getirmeli ya da susmak daha hayırlıdır
Çok güzel, etkileyici bir inceleme olmuş. Emeğine sağlık. Ben de okuyacağım yakın zamanda… Umarım yazılanları hayatımızda uygulayabileceğimiz şekilde oturturuz 🙏🏽✨🤍
Teşekkür ederim 🌸 Dediğin gibi inşallah sadece okumakla kalmaz, hayatımızda uygulayabiliriz 🙏
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.