"NERO BİR HANEDANIN SONU"
Nero: Aynadaki Canavar mı, Yoksa Zamanının Ötesinde Bir İmparator mu?
"Qualis artifex pereo" — "Sanatçı olarak ölüyorum."
Bu sözler, Roma İmparatoru Nero'nun ölüm anında fısıldadığı son cümlelerdi. Tarih, bu sözleri söyleyen adamı çoğu zaman deli, zalim ve yangın kundakçısı olarak andı. Peki ya Nero'yu yeniden düşünsek? Ya onu sadece suçlu sandalyesine oturtmak yerine, imparatorluk tacıyla sanatçı ruhu arasında sıkışmış bir insan olarak görmeye çalışsak?
Nero, MS 37'de, Roma'nın en güçlü hanedanı Iulius-Claudius ailesinin üyesi olarak dünyaya geldi. Annesi Agrippina, imparatorluk kanı taşıyan hırslı bir kadındı. Genç Nero'yu tahta hazırlarken, oğlunun eğitimi için dönemin en parlak zekâlarını görevlendirdi: Filozof Seneca ve praetorian prefect Burrus gibi isimler, imparator adayının akıl hocaları oldular.
Nero'yu anlamak için onun içinde yetiştiği atmosferi kavramak gerekir. Bu atmosfer, hem saray entrikalarıyla yoğrulmuş hem de felsefe ve sanatla beslenmişti. Nero, bir yanda iktidar oyunlarının acımasızlığını öğrenirken, diğer yanda şiirle, müzikle ve tiyatroyla büyüdü.
MS 54'te, henüz 16 yaşındayken imparator oldu. İlk yılları, Roma tarihine "quinquennium Neronis" (Nero'nun beş iyi yılı) olarak geçti. Bu dönemde Seneca ve Burrus'un etkisiyle:
· Vergiler düzenlendi
· Yargı reformları yapıldı
· Senatoyla işbirliği içinde yönetim sürdürüldü
· Kamu binaları inşa edildi
Genç imparator, halka yakın duruyor, onların sorunlarını dinliyor ve adil bir yönetici profili çiziyordu. Peki sonra ne oldu? Bu umut vaat eden genç adam, nasıl oldu da tarihin en tartışmalı figürlerinden birine dönüştü?
Nero'nun en büyük tutkusu sanattı. Şiir yazıyor, lir çalıyor, şarkı söylüyor ve tiyatroyla ilgileniyordu. O dönemde bir imparatorun sahneye çıkması, asaletle bağdaşmaz görülüyordu. Roma'nın geleneksel değerleri, yöneticiden sert, askeri ve vakur bir duruş bekliyordu.
Nero ise Hellenistik kültüre hayrandı. Yunanistan'ı ziyaret etti, orada düzenlenen oyunlara katıldı ve zaferler kazandı. Bu durum, Roma aristokrasisini hem şaşırtıyor hem de rahatsız ediyordu. Bir imparatorun, gladyatörlerin ve aktörlerin arasına karışması, onlar için kabul edilemezdi.
O, halkla doğrudan temas kurarak, onların sevgisini kazanarak iktidarını sağlamlaştırmak istiyordu. Sahnede alkışlanan bir imparator, halkın gözünde daha ulaşılabilir ve sevimliydi. Ama bu strateji, senatoryal sınıfın gözünde onu "soysuzlaştıran" bir hareketti.
Nero'nun hayatındaki en karmaşık ilişkilerden biri, annesi Agrippina'yla olan bağıydı. Agrippina, oğlunu tahta çıkarmak için her yolu denemiş, suikastlara, entrikalara karışmıştı. Ancak tahta çıktıktan sonra da Nero üzerindeki etkisini sürdürmek istiyordu.
Bu gerilim, Nero'nun annesini öldürtmesiyle sonuçlandı. Tarihçiler bu olayı Nero'nun caniliğinin kanıtı olarak sunarlar. Ancak yazar, olaya daha geniş bir perspektiften bakmamızı önerir. Nero, annesinin gölgesinden kurtulmak, kendi imparatorluğunu kurmak istiyordu. Agrippina ise iktidarı paylaşmaya niyetli değildi. Bu trajedi, bir annenin hırsıyla bir oğlun bağımsızlık arayışının çarpıştığı bir noktada gerçekleşti.
MS 64 yılında Roma'da çıkan büyük yangın, Nero'nun kaderini değiştirdi. Şehrin on dört bölgesinden onu kül oldu. Söylentiye göre Nero, yangını seyrederken lir çalıyor ve Truva'nın yıkılışını anlatan bir şiir okuyordu.
Modern tarihçiler bu iddiayı büyük ölçüde reddeder. Yangın sırasında Nero'nun Antium'da olduğu ve yangını duyar duymaz Roma'ya dönerek yardım çalışmalarını organize ettiği bilinir. Hatta kendi sarayını yangınzedelere açmış, yiyecek dağıtmıştı.
Ancak yangından sonra Nero'nun yaptıkları, ona duyulan güveni sarsacaktı. Yangının ardından şehri yeniden imar ederken, devasa bir saray kompleksi olan "Domus Aurea"yı (Altın Ev) inşa ettirdi. Halk, imparatorun kendine bu denli görkemli bir saray yapmasını, yangından faydalandığı şeklinde yorumladı.
Yangının sorumlusu olarak Hıristiyanlar hedef gösterildi. Bu, tarihin ilk büyük Hıristiyan zulmü olarak kayıtlara geçti. Petrus ve Pavlus gibi havarilerin de bu dönemde öldürüldüğüne inanılır.
Nero'yu değerlendirirken şu soruları sormadan edemiyoruz: Onun hakkında bildiklerimiz ne kadar gerçek? Tarihi yazan senatoryal sınıf, onu bir canavar olarak resmetmekte neden bu kadar istekliydi?
Nero'nun imajı büyük ölçüde onu devirenlerin kaleminden çıkmadır. Senato, kendilerini küçümseyen, onları iktidardan uzaklaştıran bu imparatoru karalayarak, kendi meşruiyetlerini inşa etmek istediler.
Gerçek Nero belki de bu iki uç arasında bir yerdedir. Ne tam bir canavar, ne de tam bir melek. Sanata tutkuyla bağlı, halkla iç içe olmak isteyen, ama aynı zamanda gücün cazibesine kapılan, hırslarına yenik düşen bir insan.
Kitapla Kalın.
·
28 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.