Jean Baudrillard okumak beni hep zorlamıştır. Sosyoloji eğitimi aldığım dönemlerde, onun dolambaçlı cümlelerle kaybolmuşumdur. Pierre Bourdieu okumak hep daha keyifli gelmiştir. Ama İlahi Sol kitabını çok beğendim. Bizim jenerasyonun "Sol" üzerine yaşadığı hayal kırıklığını neredeyse 50 sene önce yazmış. Sağ'ın solu nasıl dönüştürdüğünü, kendine benzettiğini ama buna rağmen Sol'un seçim kazanamamasını Sağ'ın kötü bir çakması olmasına bağlıyor.
Jean Baudrillard okuyacakların öncelikle şu kavramları bilmesi gerekiyor. Çünkü her kitabında karşınıza çıkıyor.
1) Simülasyon; gerçeğin taklit edilmesi değil; gerçeğin yerini alan bir model üretimidir. Örneğin medya tarafından sürekli üretilen “gerçeklik görüntüleri” zamanla gerçek deneyimin yerini alır.
2) Simülakr; gerçeğin kopyası gibi görünen ama aslında referansı olmayan temsil demektir. Baudrillard’a göre modern dünyada birçok şey artık bir “orijinalin kopyası” değildir. Tam tersine, kopyalar kendi başına gerçeklik üretir.
3) Hipergerçeklik; gerçek ile temsil arasındaki farkın ortadan kalktığı durumdur. Bu dünyada insanlar; imgelerle, medya temsilleriyle, reklamla öyle kuşatılır ki, temsil edilen şey gerçek olandan daha gerçek görünür.
4) Tüketim Toplumu; Baudrillard’a göre modern toplumda insanlar ihtiyaçlarını karşılamak için değil, anlam ve statü üretmek için tüketir. Bir ürünün değeri; kullanımından değil, sembolik anlamından gelir.
Kitapta yaptığı eleştiriler evrensel. Yani tüm dünyada Sol'un yaşadığı ve yaşattığı durumlar. Baudrillard diyor ki;
"Sol, büyük bir enerji harcayarak iktidara doğru ilerlerken kalabalıklar kendisini alkışlayıp kutluyor, ancak tam yarışı kazanacakken ikinciliğe razı oluyor ve muhalefet adlı oyuğa çekilecek bu duruma katlanıyor."
"Totaliter düzenler nihai çözüme yok etme yöntemiyle ulaşacaklarını düşünürken demokrasiler sorunu duyarsızlaşarak çözmektedirler."
Ve son olarak okurken benim aklıma şunları getirdi: "Sağın oluşturduğu yapay cennet bolluk üzerine oturtulmuştu. Günümüzde solun oluşturduğu yapay cennet kriz üstüne oturmaktadır." Krizlere sağ sebep oluyor, sol eleştirip kriz geliyor ya da kriz var diyor. Fakat kabahatli krizi çıkaran sağ değil, çözüm üretemeyen sol oluyor. Sonraki seçimde krizden çıkma vaadi veren sağ seçimi kazanıyor.
Galiba bu kitapla beraber Baudrillard'a olan ilgim arttı. Bundan sonra daha da rahat okuyabileceğim.
İlahi SolJean Baudrillard · Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi · 201526 okunma