Bir ihtimal daha var o da başka bir ihtimal mi dersin?
#KatieKitamura’nın #Seçmeler kitabı ile vedalaştım. Kitap biter bitmez aklıma Borges’in “El Otro” (Öteki) öyküsü geldi. Bir bankta oturan yaşlı bir adamın yanına biri gelir ve konuşmaya başlarlar. Bir süre sonra fark ederiz ki karşılıklı oturan iki kişi aslında aynı kişidir. Biri genç Borges’tir, diğeri yaşlı Borges. Aynı hayatın iki farklı kıyısı gibi konuşurlar fakat aynı hayatı yaşamazlar. Sanki tek bir çizgi halinde değil, yan yana duran ihtimaller gibi ... Borges’in öyküsü burada sarsıcı bir soruya açılır: İnsan gerçekten kendi hayatını mı yaşar, yoksa mümkün hayatlarından yalnızca birini mi?
Bu soruyu zihnime ilikleyip Seçmeler’e dönüyorum. Çünkü romanın bıraktığı düşünce bu soruyla tuhaf biçimde birleşiyor.Biz yalnızca yaşadığımız hayat değiliz; biz, yaşamadığımız hayatların da taşıyıcısıyız. İçimizde bazen hiç gidilmemiş yolların tozu vardır, hiç açılmamış kapıların paslı anahtarları vardır. Ve itiraf edelim: bazen kendi hayatımızın ortasında bile hafif bir yabancılık hissederiz. Sanki içimizde yaşamamış olduğumuz hayatların hayaletleri dolaşır.
Belki de yaşadığımız şey gerçekleşmiş ihtimaldir. Ama zihnimiz bununla yetinmez. İçimizde başka bir şehirde doğmuş olabilecek bir çocuk, başka bir kararı vermiş olabilecek bir yetişkin, başka bir kapıyı açmış olabilecek bir benlik dolaşır. Ve biz bazen durup düşünürüz: başka bir kapıyı açsaydık, başka bir hayat mümkün olur muydu?
Roman tam da burada başka bir düşünceye de açılır. Gerçek dediğimiz şey çoğu zaman en güçlü anlatının zaferidir. Biz çoğu zaman kim olduğumuz için değil, içinde bulunduğumuz hikayeler için var oluruz. Belki de bu yüzden kimlik dediğimiz şey anlatıların içinden geçen bir gölge gibidir.Ve belki de bu yüzden hayattaki birçok bağ (aile, evlilik, hatta toplum dediğimiz şey) biraz da ortak bir hikayeye inanma meselesidir. Aynı anlatıya inandığımız sürece bir arada kalırız. Aynı geçmişi, aynı anlamı paylaştığımıza inandığımız sürece görünmez bir bağ bizi birbirimize tutar.Ve hatta hayatlarımızı bir arada tutan şey gerçekliğin kendisi değil, birlikte inandığımız hikayeler ve oynadığımız rollerdir.
(Kitabın çevirisi için Deniz Koç’a teşekkürler.)
··
344 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
