Sanat, sahtelik ve yaratıcılığın infazı:
Perec’in 1960’ta yazıp yayınevlerinden ret yediği ve ölümünden otuz yıl sonra çekmecesinde bulunarak gün yüzüne çıkan ilk romanı Paralı Asker, yüzeyde bir polisiye gibi dursa da derinlerde sanatın, yaratıcılığın ve özgünlüğün doğasını sorgulayan kusursuz bir felsefi gerilim romanı olmuş.
Kitabı okumaya başlamadan önce ilk romanı olduğunu bildiğim için açıkçası pek bir beklentim yoktu ancak edebi dili bu kadar yoğun hissettirerek kaleme alması beni çok etkiledi.
Konusu kısaca şöyle, romanın başkahramanı Gaspard Winckler, Rönesans ressamı Antonello da Messina'nın ünlü Paralı Asker tablosunun kusursuz bir sahtesini yapmaya çalışan, yeteneği kendi laneti haline gelmiş bir ressamdır. Kendi eserini yaratamamanın, hep başkalarının dehasını kopyalayıp kendinden hiçbir şey vermemenin yarattığı ağır ontolojik kriz, insanlardan soyutlanmış bu zihni yavaş yavaş parçalar. Winckler'in yaşadığı şey, sahte bir tablo üretmekten ziyade, bizzat kendi varoluşunun sahteleşmesidir.
Burada sanatın salt bir geçim kaynağına, bir sipariş işine dönüştüğü noktada ilhamın nasıl acı verici bir zorunluluğa evrildiğini bu metinde iliklerime kadar hissettim. Asosyal ve yetenekli bir ressamın, geçim derdiyle ve başkalarının dayatmalarıyla resim yapması ruhsal bir çürüme getirir.
Hikâye sıradan bir olay örgüsüyle değil, kanlı bir kırılma anıyla başlar: Gaspard Winckler, stüdyosunda finansörünü öldürmüştür. Bu bir hırs veya nefret cinayeti olmaktan çok, başkalarının sanatını yaşamaktan boğulan izole bir sanatçının çaresiz bir bağımsızlık eylemidir. Perec, sanatçının kendi sesini bulamama krizini ve atölyesindeki o klostrofobik sıkışmışlığı, oldukça sert ve edebi bir dille, mesafeli bir olay örgüsü içine oturtarak polisiyenin o basit sıradan örgüsünü bir kenara bırakarak kendi üslubuyla kaleme almış.
Son olarak toparlamam gerekirse Paralı Asker, bir ressamın boyalar, fırçalar ve siparişler arasında kendi ruhunu nasıl kaybedebileceğinin en karanlık tasvirlerinden birisi olmuş. Yetenekli ama çevresinden kopuk bir zihnin, yaratım sancısıyla nasıl bir yıkıma sürüklenebileceğini gösteren muazzam bir karakter etüdüdür bu eser.
··
66 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.