2025'in başlarında 
İmam Gazali'nin iki kitabını almıştım. En kısa sürede okumak istiyordum ama bir türlü o en kısa süreyi yakalayamıyordum. Nihayet, ramazan ayında okumama vesile olan çok değerli bir insanın varlığına şükrederek keyifle ve bol bol notlar alarak okudum.
Kendini Aldatan İnsan Gazzâlî'ye ait önemli eserlerinden biri olan İhyâu Ulûmi'd-Dîn'in "helak edici şeyler" bölümünden yararlanılarak yazılan bir kitaptır. Kitapta, aldanışın insanlığın kökenine dayandığı ve aldanan kişinin hep başkaları olduğunu sanmamız savlarıyla başlar. Gazzâlî bu savlardan hareketle, bütün varlıkların aldanabileceğini ve bunun çeşitli biçimlerde zuhur edebileceğini söyleyerek doğrudan okuyuculara hitap etmektedir. Bahsi geçen aldanış, iki ana çerçevede sunulur. Bunların ilki kafirlerin ve günahkarların; şeytanın kıyaslamalarına kapılması, tövbe etmeyi ertelemesi ve Allah'ın zaman tanımasını cezasızlık olarak algılaması gibi ortaya çıkar. Kitabın ana odağı olan ikinci çerçeve ise, toplum tarafından sayılan, itibara layık görülen, rol model alınan kesimlerin yaşadığı aldanışlardır. Gazzâlî, bu kesimleri dört ana grupta ele almıştır. Bunlar şöyledir;
-Aldanan Âlimler: En tehlikeli aldanış olarak nitelendirilmiştir. Çünkü, çoğu zaman aldanış anlaşılamayacak güçlüktedir. Alimler, ilimlerinin kurtuluş yolu olduğunu sanır ancak ilim, onlar için Allah'a varmanın bir yoludur. İlmin kendilerini kurtaracağı zannına kapılıp ilmiyle kalbini dönüştürmek yerine egolarına hizmet eden bir statüye ya da mesleğe indirgeyerek aldanırlar.
-Aldanan Âbidler: Bu gruptaki alimler ibadetlerin çokluğuna ve dışarıdan nasıl göründüğüne kanarak aldanır. Sonu gelmeyen namazlar, zikirler, oruçlar... vb. örnekler vererek bu aldanışı detaylandırmaktadır. Gazzâlî, bu ibadetlerin, kişiyi -ben yeterince iyiyim, yeterince görevimi yerine getirdim- yanılgısına düşürerek aldanışa sürüklediğini söyler. Ayrıca, bir süre sonra ibadetlerin gösteriş aracı olarak kullanılabileceği endişesinden bahsederek ibadetlerin temelinin zayıflayabileceğini belirtir. Gazzâlî, önemli olanın ibadetin kalbi ne ölçüde dönüştürdüğüdür, der.
-Aldanan Zenginler: Bu grubun mensubu zenginler, mallarını Allah yolunda harcayarak her şeyin onlar için iyi olacağı zannına kapılarak aldanmaktadır. Elbette, insanın mal varlığını Allah yolunda harcaması çok iyi bir şeydir ancak kişi, bu yolda yaptığı amelleri günahlarına kefaret ya da kurtuluş yolu olarak görerek aldanmaktadır. Gazzâlî aynı zamanda servetin getirdiği itibarın, yüceltmenin ve iktidar hissinin insanı nasıl körelttiğine de değinmektedir.
-Aldanan Sûfîler: Son grup olan sufiler, manevî deneyimlere, hâllere ve kerametlere aşırı güvenerek aldanmaktadır. Bu durumların kişiyi kibre sürüklediği ifade edilmektedir.
Gazzâlî her grubun aldanışını ele alırken insanın "kendini avutmak için savunma mekanizmalarını nasıl kullandığını" ortaya çıkarır.: Umut ile tembelliği birbirine karıştırır, kibri vakar sanır, riyanın kalbe sızmasına fark etmeden izin verir, öğütlere kulak verip eylemlerini düzeltmez... Bütün bunlar insanı daha da tehlikeli bir aldanışa sürüklemektedir.
11. yy.da böyle bir eser yazmak gerçekten ciddi cesaret istiyordu. Nitekim, Gazzâlî'nin bu yüzden çok eleştirildiği söylenmektedir. Eserin dini ve ahlaki perspektiften ele alındığını unutmamak gerek. Bu yönüyle de dikkat çeken bir eser olmuştur. Sayfa sayısı az, hızlı bir şekilde okuyabilirsiniz fakat önerim sindire sindire okumanız. Hatta mümkünse not alarak okumanız bahsi geçen öğretileri kalbinize ulaştırıp içselleştirmenizi sağlayacaktır.
İyi okumalar dilerim.
Sevgiler.
İmam Gazali'nin iki kitabını almıştım. En kısa sürede okumak istiyordum ama bir türlü o en kısa süreyi yakalayamıyordum. Nihayet, ramazan ayında okumama vesile olan çok değerli bir insanın varlığına şükrederek keyifle ve bol bol notlar alarak okudum.
Kendini Aldatan İnsan Gazzâlî'ye ait önemli eserlerinden biri olan İhyâu Ulûmi'd-Dîn'in "helak edici şeyler" bölümünden yararlanılarak yazılan bir kitaptır. Kitapta, aldanışın insanlığın kökenine dayandığı ve aldanan kişinin hep başkaları olduğunu sanmamız savlarıyla başlar. Gazzâlî bu savlardan hareketle, bütün varlıkların aldanabileceğini ve bunun çeşitli biçimlerde zuhur edebileceğini söyleyerek doğrudan okuyuculara hitap etmektedir. Bahsi geçen aldanış, iki ana çerçevede sunulur. Bunların ilki kafirlerin ve günahkarların; şeytanın kıyaslamalarına kapılması, tövbe etmeyi ertelemesi ve Allah'ın zaman tanımasını cezasızlık olarak algılaması gibi ortaya çıkar. Kitabın ana odağı olan ikinci çerçeve ise, toplum tarafından sayılan, itibara layık görülen, rol model alınan kesimlerin yaşadığı aldanışlardır. Gazzâlî, bu kesimleri dört ana grupta ele almıştır. Bunlar şöyledir;
-Aldanan Âlimler: En tehlikeli aldanış olarak nitelendirilmiştir. Çünkü, çoğu zaman aldanış anlaşılamayacak güçlüktedir. Alimler, ilimlerinin kurtuluş yolu olduğunu sanır ancak ilim, onlar için Allah'a varmanın bir yoludur. İlmin kendilerini kurtaracağı zannına kapılıp ilmiyle kalbini dönüştürmek yerine egolarına hizmet eden bir statüye ya da mesleğe indirgeyerek aldanırlar.
-Aldanan Âbidler: Bu gruptaki alimler ibadetlerin çokluğuna ve dışarıdan nasıl göründüğüne kanarak aldanır. Sonu gelmeyen namazlar, zikirler, oruçlar... vb. örnekler vererek bu aldanışı detaylandırmaktadır. Gazzâlî, bu ibadetlerin, kişiyi -ben yeterince iyiyim, yeterince görevimi yerine getirdim- yanılgısına düşürerek aldanışa sürüklediğini söyler. Ayrıca, bir süre sonra ibadetlerin gösteriş aracı olarak kullanılabileceği endişesinden bahsederek ibadetlerin temelinin zayıflayabileceğini belirtir. Gazzâlî, önemli olanın ibadetin kalbi ne ölçüde dönüştürdüğüdür, der.
-Aldanan Zenginler: Bu grubun mensubu zenginler, mallarını Allah yolunda harcayarak her şeyin onlar için iyi olacağı zannına kapılarak aldanmaktadır. Elbette, insanın mal varlığını Allah yolunda harcaması çok iyi bir şeydir ancak kişi, bu yolda yaptığı amelleri günahlarına kefaret ya da kurtuluş yolu olarak görerek aldanmaktadır. Gazzâlî aynı zamanda servetin getirdiği itibarın, yüceltmenin ve iktidar hissinin insanı nasıl körelttiğine de değinmektedir.
-Aldanan Sûfîler: Son grup olan sufiler, manevî deneyimlere, hâllere ve kerametlere aşırı güvenerek aldanmaktadır. Bu durumların kişiyi kibre sürüklediği ifade edilmektedir.
Gazzâlî her grubun aldanışını ele alırken insanın "kendini avutmak için savunma mekanizmalarını nasıl kullandığını" ortaya çıkarır.: Umut ile tembelliği birbirine karıştırır, kibri vakar sanır, riyanın kalbe sızmasına fark etmeden izin verir, öğütlere kulak verip eylemlerini düzeltmez... Bütün bunlar insanı daha da tehlikeli bir aldanışa sürüklemektedir.
11. yy.da böyle bir eser yazmak gerçekten ciddi cesaret istiyordu. Nitekim, Gazzâlî'nin bu yüzden çok eleştirildiği söylenmektedir. Eserin dini ve ahlaki perspektiften ele alındığını unutmamak gerek. Bu yönüyle de dikkat çeken bir eser olmuştur. Sayfa sayısı az, hızlı bir şekilde okuyabilirsiniz fakat önerim sindire sindire okumanız. Hatta mümkünse not alarak okumanız bahsi geçen öğretileri kalbinize ulaştırıp içselleştirmenizi sağlayacaktır.
İyi okumalar dilerim.
Sevgiler.
·
21 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.