Görünmezsen Yoksun1000Kitap
Şeffaflık Toplumu, Byung-Chul Han’ın çağdaş dijital kültüre yönelttiği en keskin eleştirilerden biridir. Han bu eserinde; modern toplumun, klasik iktidarlardaki gibi baskı ve yasaklarla değil; şeffaflık, teşhir ve gönüllü ifşa üzerinden işlediğini savunur.
Bentham'ın panoptikon fikrinde insanlar izlendiğini düşündüğü için kendini kontrol eder. Bu bir dizginleme ve terbiye etme yöntemidir. Ama bugün durum daha farklı: Artık bizi izleyen görünmez bir otoriteye bile gerek yoktur. Dijital ortamlar sayesinde biz zaten kendimizi gönüllü olarak sergilemekteyiz. Yani klasik panoptikon yerini “dijital panoptikon”a bırakmış durumdadır.
Yazara göre buradaki tüm mesele izlenmek değil, izlenme isteğidir.
Bu noktada “like kültürü” devreye giriyor. Beğeniler artık küçük birer onay mekanizması. Paylaştığımız şeylerin değeri, ne kadar beğeni aldığıyla ölçülüyor. Bu da insanı farkında olmadan bir performans makinesine çeviriyor.
Bu uygulamada bile ("bile" dememin sebebi kitap okuyan bir topluluk olması) "Etkileşim verirsem etkileşim alırım." düşüncesiyle çoğu gönderiyi "devamını oku"ya basmadan beğenip geçiyorlar. Diğer sosyal mecraları söylemiyorum bile. Yani bu "like kültürü" hayatımızın her anını ele geçirmiş durumda ve kullanıcılar da bu psikolojinin esiri olmaktadır.
Bir diğer çarpıcı kavram ise “teşhir toplumu.” Artık gizli olan değil, açık olan değerli. Mahremiyet neredeyse eski moda bir şey oldu. Sosyal medyada kameraların evin tüm köşelerine girmesi, insanların ev halleriyle görüntüler alıp tüm ailesini gözler önüne sermesi ve bunu yaparken "içerik üretimi" altında yapılması mahremiyetten uzaktır. Bu dünyada, sosyal medya dünyasında, görünmezsen yoksun. İnsanların sadece mutlu anlarını değil, en özel anlarını bile paylaşma ihtiyacı hissediyor olmasının sebebi budur. Ya da sosyal medyası olmayan insanlara doğaüstü yaratık gibi basılmasının sebebi de budur.
"İsteyen istediğini giyer, isteyen istediğini paylaşır!" gibi bir düşünce çok sığ bir düşüncedir. Çıplaklık, pornografi,ifşa, her anlamda mahremiyetten uzaklık özgürlük değildir.
Sayfa sayısı az olmasına rağmen yoğun bir anlatımı vardır. Neredeyse her cümlenin, her paragrafın sonunda derin bir düşünme pratiği sizi bekler. Kitabın kapak tasarımı da kendi gibi basit ve düşündürücüdür.
Bu kitap üzerine saatlerce tartışılır, sayfalarca yazılır ancak uzun gönderiler okunmuyor. Belki böyle kompakt bir yazı bu kitap daha çok kişinin merakını uyandırır. En azından bir kişinin bu kitabı okumasına vesile olurum.
·
268 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.