Bitti. Hayatımda okuduğum en hacimli, en ağır ama ruhumda bıraktığı iz de bir o kadar derin olan o devasa eserin son satırını az önce okudum. Victor Hugo’nun Sefiller’i...
Dürüst olacağım; bu kitabı yıllar önce kısaltılmış bir versiyonundan okumuş ve konusunu bildiğimi sanmıştım. Yanılmışım! Şimdi tam metni, o eksiksiz ve devasa tuvali bitirdiğimde çok net anladım ki: Sefiller'in tam metnini okumadan bu kitabı okudum demek, Hugo'nun dehasına ve anlattığı o büyük toplumsal acıya haksızlık etmekmiş. Kısaltılmış versiyonlar size sadece hikayenin iskeletini verir; tam metin ise size o dönemin Paris'ini, sokakların kokusunu, barikatların öfkesini ve sefaletin anatomisini yaşatır.
Okuma süreci her anıyla akıcı mıydı? Kesinlikle hayır. Bazen Victor Hugo’nun o bitmek bilmeyen Waterloo Savaşı tasvirleri, Paris'in kanalizasyon sistemleri üzerine sayfalarca süren teknik detayları veya dönemin argosu üzerine uzun uzun felsefe yapması arasında kaybolduğumu hissettim. İtiraf edeyim, yer yer sıkıldığım, "Hugo, sadede gelsen mi artık?" dediğim anlar da oldu.
Ama kitabın sonuna ulaştığınızda anlıyorsunuz ki, o yorucu detayların hiçbiri boşuna değilmiş. Yazar, sadece birkaç karakterin hikayesini değil; koca bir yüzyılın, sınıfsal adaletsizliğin ve ezilmişlerin haritasını çiziyormuş. Emeğin nasıl sömürüldüğünü, cehaletin insanı nasıl karanlığa ittiğini ve adaletsiz bir sistemin kendi elleriyle yarattığı uçurumları okurken içimdeki adalet duygusu sürekli ayağa kalktı. Barikatlarda omuz omuza çarpışan o gençleri, o haklı öfkeyi okumak, insana dayanışmanın ve aydınlık bir gelecek için yan yana durmanın ne kadar evrensel bir ihtiyaç olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. Sefalet sadece midesi aç olanların değil, zihni, eğitimi ve hakları gasp edilen bir toplumun trajedisidir.
Bazen sayfalar arasında yorulsam da, karakterlerin acılarıyla, Gavroche'un o neşeli cesaretiyle ve Jean Valjean'ın o muazzam vicdan muhasebesiyle son satıra kadar müthiş bir keyifle okudum.
Siz Sefiller ile tanıştınız mı? Tercihiniz hangi yönde oldu, tam metin mi yoksa kısaltılmış versiyon mu? Yorumlarda o büyük barikatları ve edebiyat tarihinin en görkemli direnişini konuşalım. Victor HugoSefiller (2 Cilt Takım)