Kitap, kriz kavramını basit bir ekonomik veya politik sarsıntı olmaktan çıkarıp, insanın bastığı zeminin ontolojik olarak çökmesi şeklinde tanımlayan sarsıcı bir teşhis alegorisi sunuyor. Gasset, tarihi anlamak için nesiller kavramını merkeze alıyor ve özellikle Orta Çağ'dan Rönesans'a (Galileo ekseninde) geçişteki o devasa zihinsel sarsıntıyı inceliyor.
Gasset’ye göre tarihsel bir bunalım, işlerin kötü gitmesi demek değil; bunalım, eski inanç sistemlerinin (bizi ayakta tutan o görünmez sütunların) çökmesi, ancak yenilerinin henüz inşa edilmemiş olmasıdır. İnsan, inançların içinde yaşar. Bu inançlar anlamını yitirdiğinde, birey evrende kendini yersiz yurtsuz hisseder. Ayaklarının altındaki zemin kaybolmuştur.
Eski dünya ölmüş, yeni dünya ise sadece bir ticari zorunluluktan ibaret kalmıştır. Karakterin yaşadığı o ağır felç hali, bizzat bu inançsızlık boşluğudur. Sanki biraz Schopenhauer esintileri sezdim okurken ancak Gasset insanlığın geleceğine dair onun kadar karamsar bakmıyor.
Gasset, tarihin bireylerle değil, nesillerle ilerlediğini savunuyor. Her nesil, dünyaya belirli bir yaşamsal duyarlılıkla ya da hassasiyetle diyeyim geliyor. Bir nesil, kendinden öncekilerin kurduğu dünyayı ya devralır ve geliştirir ya da o dünyaya isyan edip onu yıkar. Kriz dönemleri, tam da bu yaşamsal duyarlılığın radikal bir şekilde koptuğu, önceki neslin doğrularının yeni nesil için birer prangaya dönüştüğü anlardır.
İşte Gasset bu gibi kavramlar üzerinden insan merkezli bir ontoloji denemesi sunmuş. Sosyoloji ve felsefe sever her okurun bu kitabı okuması gerektiğini diye düşünüyorum.
·
77 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.