Doktor Ox'un Deneyi: Bir Molekül MeselesiDuygu ve Düşünce
Yüzyıllardır fazla sakin, heyecansız, nabzı 50'yi geçmeyen Quiquendone halkını alevlendirmek basit bir molekül meselesi olabilir mi? Sadece biraz "oksitlenmek", bitkisel hayattaki bu kasabanın sakinlerine canlılık mı kazandıracak, yoksa hayatın ateşine aşina olmayan bünyelerde fırtınalar mı koparacak? Doktor Ox ve yardımcısı, çılgın deneyleri ile bu sorunun cevabını keşfederken, yazar da kurduğu Ortaçağ Fransız kasabası setinde okuyucusuyla diyalog halinde bir tiyatro sergiler.
Verne burada bilim insanını ilerlemenin kahramanı değil, tehlikeli bir manipülatör olarak çizer. Doktor Ox, Quiquendone'luların sükunetine bir hastalık, bir eksikliğin semptomu olarak yaklaşır ve deneyi ile onlara "gereken" nitelikleri kazandırabileceğine inanır. Oysa Verne'in asıl sorusu şudur: Bu halk gerçekten eksik midir, yoksa sorun eksikliği tanımlama ve dönüştürme iddiasının kendisinde mi yatar? Erdem, ahlak ve cesaret gibi değerlerin bilimin müdahale alanına çekilmesiyle doğan etik gerilimi, Verne kısa ve sade yapısı içinde ustalıkla hicveder.
Hikayenin akışı da karakterler gibi ağırkanlı ve duygusuzca ilerlerken, Doktor Ox ve yardımcısının dahil olduğu bölümler belirgin biçimde hızlanır ve sertleşir. Gerçekten de sonradan Jacques Offenbach tarafından operaya uyarlanacak bu novella, dili, ritmi ve plastik karakterleriyle bir operayı andırmaktadır.
"Doktor Ox'un Deneyi", bilimi farklı olasılıklarıyla test etmesiyle tanıdığımız Jules Verne'in, sade ve sınırlı bir kurgu çerçevesinde ana fikir ve forma odaklandığı, yarattığı etkiden çok açtığı tartışma alanıyla değer kazanan bir eser olduğunu söyleyebilirim.
·
71 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
