Samuel Beckett Külliyatı #5
Üçleme bitti, sırada Beckett'in zihninin derinliklerine indiğim(?) eseri olan Hiç İçin Metinler var.
Bu eserinde Beckett; parçalanmışlığın dahi kendi içinde ufalandığı, anlatının bütünüyle felç geçirdiği bir edebi harabeye davet ediyor bizleri. On üç kısa fragmandan oluşan bu eser, anlatacak hiçbir şeyi kalmamış ama susmasına da izin verilmeyen bir bilincin kendi kendini kemirmesini sahneliyor (varın yine nasıl bir varoluşçu felsefeyle boğuşacağınıza siz karar verin).
Metinlerdeki isimsiz ve bedensiz ses, sürekli olarak "Neden konuşuyorum?" diye soruyor. Konuşacak hiçbir şeyi, anlatacak bir hikâyesi yok; ancak görünmez bir otorite (belki de varoluşun bizzat kendisi) onu kelime üretmeye zorlar. Yaratım süreci bütünüyle bir işkenceye dönüşmüştür.
İlhamdan yoksun kalmış, insanlarla yüz yüze gelmekten kaçınan ve sadece önüne konan cansız fotoğraflara bakarak yağlı boya portreler çizen asosyal bir ressamın atölyesindeki tıkanıklık, tam olarak bu metinlerin ontolojik zeminiyle örtüşür. Ressam, sanatsal bir coşku hissetmemesine, yaptığı işten varoluşsal bir tiksinti duymasına rağmen, salt hayatta kalmak ve o mekanik düzeni sürdürmek uğruna fırça sallamaya devam eder. Hiç İçin Metinlerdeki ses nasıl boşluğa kelime kusmak zorundaysa, o izole sanatçı da tuvale boya kusmak zorundadır. Yaratıcılık, yerini boğucu bir mecburiyete ve mekanik bir zanaatkârlığa bırakmıştır bu yüzden.
Peki bu ne anlama geliyor diyeceksiniz.
Şöyle ki; Beckett’in fragmanlarında anlatıcı, kendi bedenine ve kimliğine yabancılaşmıştır. Bir kafatasının içinde mi hapsolduğunu, yoksa çamurun içinde mi yattığını bilemez. Kendi sesi bile ona ait değilmiş gibi gelir; zihni, başkalarının hatıraları, başkalarının kelimeleri tarafından işgal edilmiştir.
Dış dünyayla, yani canlı ve nefes alan insanlarla tüm bağını koparan bir zihnin akıbeti de budur. Sadece sipariş üzerine gelen fotoğraflardaki donuk, yabancı yüzlerle muhatap olan bir sanatçı, zamanla kendi otantik gerçekliğini yitirir. Atölye, tıpkı Beckett'in anlattığı o zamansız ve mekânsız hiçliğe dönüşürken; ressamın zihni de o fotoğraflardaki ölü suratların, başkalara ait sahte ifadelerin işgaline uğrar. Kendi hayatını yaşamayan, dışarıdan gelen siparişleri yerine getiren birey, başkalarının suretlerini mekanik bir şekilde kopyalayan bir hayalete evrilir.
Metinler boyunca sürekli bir "başlama" ve "bitirme" arzusu vardır ama eylem asla gerçekleşmez. Bilinç sürekli çırpınır fakat en ufak bir ilerleme kaydedilemez. Bekleyiş bile anlamını yitirmiştir; çünkü artık beklenen bir "Godot" dahi yoktur.
Bana göre Hiç İçin Metinler, felsefi soyutlamanın zirvesi olsa da, edebiyatın gereksinim duyduğu yapısal gerçeklikten tamamen kopuk, hastalıklı bir şekilde kendi içine kapalı bir metindir. Bu eseri sadece bir deha ürünü olarak yüceltmek, metnin okur üzerinde yarattığı o tahammül edilmez uyuşukluğu ve anlamsızlığı görmezden gelmektir.
Edebi bir kurgu inşa edilirken, asosyal ve tükenmiş bir karakterin zihinsel buhranını anlatmak için bu metinlerdeki mutlak eylemsizliği ve tam soyutlamayı örnek almak, anlatıyı dipsiz bir kuyuya atmak tehlikesi taşır. Bana göre karakter bütünüyle zihinsel geviş getirmelere hapsedilir, fiziksel gerçeklikten (boyanın kokusundan, parmaklarındaki nasırdan, kapının altından atılan bir faturadan veya o cansız fotoğraf karesinin kâğıt dokusundan) tamamen koparılırsa; ortaya çıkan metin derinlikli bir roman değil, narsistik, okunması imkânsız ve kibrinden zehirlenmiş bir monolog olur.
Edebi çatışma, bireyin tamamen boşluğa düşmesinde değil; o boşluk hissine rağmen fiziksel dünyanın acımasız taleplerine (müşterilere, paraya, kışın soğuğuna) boyun eğmek zorunda kalmasındadır. Beckett'in metni o zorunluluğun soyut ve kuramsal halini sunar, fakat sarsıcı bir edebiyat, o soyutluğu çamurlu ve kirli bir atölye zeminine indirmeyi talep eder.
Bu yüzden ben böyle narsistçe yazılmış ağır edebi metinleri okumayı seviyorum çünkü kitap okumak için çok fazla boş vaktim var. Ancak yukarıda da değindiğim gibi kitabı okuduktan sonra aklınızda hiçbir şey kalmayacak ve ben ne okudum şimdi demeniz muhtemel. Çünkü Beckett tamamen bilincin sınırlarında gezmiş ve bir nevi aklından geçen her kelimeyi kalıba işlemiş, bazen tutuklu cümleler bazen de başı ve sonu olmayan, metnin ortasından yazmaya başlamış gibi anlamdan kopuk bir düzine betimleme olaya değil anlatıma odaklıyor sadece okuru. Yani beni içine çeksin, güzel, akılda kalıcı bir hikâye okuyayım diyerek kitabı elinize alırsanız Beckett'in adının geçtiği hiçbir kitaba bir daha elinizi sürmezsiniz. Benim gibi zihnine işkence etmeyi seven okursanız, doğru yerdesiniz.
··
105 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.