Bu kitap Tom Holland ’ın yazdığı Antik Roma tarihini anlattığı üçlemenin ilk kitabı. Kitabın konusu Roma Cumhuriyeti’nin yükselişi ve çöküşü. Roma’nın krallıktan cumhuriyete dönüşümü ardında Caesar sayesinde bir monarşiye geçişi anlatılmış. İsimlerden bahsedecek olursak Tarquin ile Augustus (gerçek adı Octavius) arasındaki gelişmeler anlatılmış. Bu tarihsel süreçte çok fazla isim yer aldığı için kafa karışıklığı oluşabiliyor. Bu yüzden isimleri not ederek devam etmekte fayda olduğunu düşünüyorum.
Roma’nın Cumhuriyet’ten monarşiye geçiş sürecinde birçok kutuplaşma ve mücadele var. Caesar haricinde Pompeius, Cato, Crassus, Marcus Tullius Cicero dönemin önemli kişileri. Kurulan koalisyonlar (buna Triumvirlik deniyor Roma’da) ki bunların en önemlisi Caesar-Pompeius-Crassus arasındaki ilk kurulan koalisyon. İktidarı ellerine almak isteyen bu elitlere karşı bir adam tüm varlığı ile mücadele ediyor, Cato. Cato tam bir idealist, Stoa felsefesi tüm benliğine işlemiş bir adam. Despotlara karşı varını yoğunu ortaya koyuyor. Bir de Marcus Tullius Cicero var. Çoğumuzun felsefeci olarak bildiği Marcus Tullius Cicero asında bir siyasetçi ve hukukçu. Ancak Cato kadar dik durabilen biri değil. Onun kadar cesur onun kadar dirayetli bir duruşa sahip değil. Ülke bir iç savaşa giderken o sadece üzülüyor. Ortada kalmaya çalışmanın bedelini ise en ağır şekilde ödüyor.
Kitabın ismi Rubicon ise sembolik bir isim. İngilizce sınır ya da aşılmaması gereken çizgi anlamına gelse de Roma Cumhuriyetindeki manası daha farklı. Rubicon Roma’nın kuzeyinde yer alan bir nehir ve Roma hukuku, yasaları, adetleri gereği hiçbir lejyon bu nehrin güneyine geçemez. Geçtiği durumda Roma için geri dönülmez bir kargaşanın yolunu açar. Caesar lejyonu ile bu nehri aşıp deyim yerindeyse Cumhuriyet’in kökünü kazımış, bizdeki Fetret Devri benzeri bir dönemin kapısını açmıştır. Eski ortakların rakip hatta düşman olduğu Roma topraklarında terörün, kargaşanın, düzensizliğin kol gezdiği bir dönem başlamıştır. Bu darbe öyle bir darbedir ki ne Senato ne de halk bir daha Cumhuriyet’e geçiş yapmak istememişlerdir.
Kitapta başka neler bulacaksınız? Spartacus’un isyanını, Kleopatra ile Marcus Antonius arasındaki ilişkiyi, Mithradates’in Asya’da çıkardığı sıkıntıları, Caesar’ın Galyalılar ile olan mücadelesini, yaşanan iç savaşları okuyacaksınız. Bunların hepsi bir solukta okunacak cinsten.
Bu kitap o derece başarılı ki serinin diğer iki kitabını da alıp okuma listeme ekledim. Çünkü gerçekten Roma tarihi dünya tarihinin bir özeti gibi. Günümüzde bile ne yaşanıyorsa aslında Roma’da bir zamanlar yaşananlar ile aynı ya da benzer.
Kitap ile alakalı tek bir eleştirim var. Kronik Kitap gerçekten de tarih konusunda çıkardığı kitaplar bir marka olmuş durumda. Ancak tercümeler ya da yeniden okumalar konusunda biraz özensiz davrandıklarını düşünüyorum. Bu konuya biraz daha dikkat ederlerse çok daha kaliteli yayınlara imza atmış olacaklar.